Przewlekły (chroniczny) katar: przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Aleksandra Dziura

Luty 24, 2026

Przewlekły katar to uciążliwa dolegliwość, która utrudnia codzienne funkcjonowanie i obniża jakość życia. W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się chroniczny nieżyt nosa, jak go diagnozować oraz jakie metody leczenia są skuteczne.

Ile trwa przewlekły katar?

Lekarze dzielą nieżyt nosa na ostry i przewlekły przede wszystkim na podstawie czasu trwania objawów.

Katar ostry pojawia się zazwyczaj w przebiegu infekcji wirusowej, która mija samoistnie w ciągu 7 do 10 dni.
Jeśli jednak katar utrzymuje się powyżej 12 tygodni, mówimy o stanie przewlekłym. [1]

W odróżnieniu od zwykłego przeziębienia katar chroniczny rzadko wiąże się z gorączką czy osłabieniem mięśni. Zamiast tego pacjenci skarżą się na:

nawracające uczucie zatkanie i blokady nosa;
konieczność częstego oczyszczania przewodów nosowych;
pogorszenie węchu.

Objawy te mogą nasilać się o konkretnych porach dnia lub w określonych sytuacjach (np. w nocy, podczas wysiłku, w pozycji leżącej, przy nagłych zmianach temperatury). [1]

Sprawdź, o czym może świadczyć kolor kataru.

Przewlekły katar: przyczyny

Przyczyny chronicznego kataru są bardzo zróżnicowane. Nie zawsze jest to konsekwencja infekcji bakteryjnej lub wirusowej, tak jak ma to miejsce w przypadku kataru pojawiającego się w przebiegu przeziębienia lub grypy. Możliwe przyczyny kataru przewlekłego to:

przewlekły katar zatokowy – stan zapalny błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, który pojawia się w wyniku częstej ekspozycji na drobnoustroje i czynniki drażniące; [3]
naczynioruchowy przewlekły katar – pojawia się, gdy błona śluzowa nosa zbyt silnie reaguje na czynniki zewnętrzne, takie jak zmiana temperatury, intensywne zapachy, dym papierosowy czy stres. W efekcie naczynia krwionośne gwałtownie się rozszerzają, powodując obrzęk i wyciek wodnistej wydzieliny; [4]
przewlekły katar ropny – gęsty, zielony lub żółty katar może świadczyć o nadkażeniu bakteryjnym, które rozwija się po niedoleczonej infekcji;
alergie – u alergików objawy utrzymują się tak długo, jak długo trwa kontakt z alergenem. Dlatego w okresie wzmożonego pylenia roślin, dolegliwości mogą utrzymywać się kilka tygodni, a nawet miesięcy;
problemy anatomiczne i strukturalne – np. skrzywiona przegroda, polipy.

Sprawdź, czym jest katar bakteryjny.

Jeśli zauważysz przewlekły katar z krwią, zachowaj czujność. Choć najczęściej to efekt pękających naczynek od częstego dmuchania nosa, może to być również sygnał alarmowy świadczący o chorobie. Specjaliści podkreślają, że zależność między przewlekłym katarem a nowotworem jest często bagatelizowana, choć nie wolno jej ignorować. Niepokój powinien wzbudzić zwłaszcza przewlekły katar z jednej dziurki, któremu towarzyszy ból, krwawienie lub deformacja twarzy. [5]

Wiele osób zastanawia się też, czy istnieje jakiś związek między przewlekłym katarem a refluksem żołądkowo-przełykowym. Treść żołądkowa cofająca się do przełyku może docierać aż do nosogardła, drażniąc błonę śluzową i wywołując stan zapalny. Przewlekły stan zapalny i upośledzenie drożności nosa mogą być wywołane refluksem [6].

Coraz częściej mówi się również o związku przewlekłego kataru z pasożytami. Niektóre choroby pasożytnicze mogą zwiększać ogólną odpowiedź alergiczną organizmu, co z kolei często objawia się obrzękiem błony śluzowej nosa. Temat ten nie jest jednak jeszcze dobrze poznany.

Sprawdź, czym jest katar sienny.

Osoba siedząca przy biurku w jasnym pomieszczeniu, trzymająca chusteczkę higieniczną w dłoni, na blacie szklanka wody i pudełko chusteczek

Przewlekły katar: objawy

Jak objawia się przewlekły katar? Oprócz wydzieliny wyciekającej z nosa często pojawia się też uczucie zatkania i blokady, które utrudnia swobodne oddychanie i pogarsza węch. W efekcie pacjenci często zmuszeni są do oddychania ustami, co prowadzi do wysychania i podrażnienia błony śluzowej gardła. Kolejnym symptomem jest przewlekły katar spływający do gardła, który wymusza ciągłą potrzebę odchrząkiwania. To z kolei powoduje przewlekły katar i kaszel, zwłaszcza w pozycji leżącej i po przebudzeniu. [1,2,3,4]

Przewlekły katar: diagnostyka

Jeśli katar utrzymuje się ponad 12 tygodniu należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu lub laryngologa.

Diagnostyka zaczyna się od wywiadu medycznego i rynoskopii, czyli wziernikowania nosa. Lekarz sprawdza stan błony śluzowej, szuka polipów i ocenia ustawienie przegrody.
Można wykonać również endoskopię nosa przy użyciu cienkiej kamery.
W przypadku podejrzenia alergii pacjent otrzymuje skierowanie na testy skórne lub badania krwi.
Natomiast przy podejrzeniu zmian strukturalnych lub zapalenia zatok konieczne może być wykonanie tomografii komputerowej. [4]

Przewlekły katar: leczenie

Leczenie przewlekłego kataru jest zależne od przyczyny. Jeśli powodem jest skrzywiona przegroda lub polipy, konieczny może okazać się zabieg chirurgiczny. W większości przypadków stosuje się jednak leczenie zachowawcze. [4]

Leczenie farmakologiczne

Leki stosowane w leczeniu przewlekłego kataru to m.in.:

glikokortykosteroidy donosowe;
leki przeciwhistaminowe;
krople obkurczające błony śluzowe (z ksylometazoliną).

Nie należy ich jednak stosować na własną rękę, a jedynie pod kontrolą lekarza.

Sprawdź preparaty na katar i zatoki oraz leki na katar alergiczny.

Przewlekły katar: domowe sposoby leczenia

Domowe metody to wsparcie farmakologii, ale nie zastępuje leków.

Kluczowe jest regularne płukanie nosa roztworami soli fizjologicznej lub wody morskiej przy użyciu specjalnych zestawów (irygatorów). Pomaga to mechanicznie usunąć alergeny, pyły i zalegającą wydzielinę.
Nawilżanie powietrza w pomieszczeniach domowych (zwłaszcza sypialni) zapobiega wysychaniu śluzówki.
Warto również stosować inhalacje z soli fizjologicznej.
Jeśli katar wynika z alergii, kluczowe jest częste odkurzanie, mycie podłogi, pranie pościeli w wysokich temperaturach oraz pozbycie się zbędnych przedmiotów (tzw. zbieraczy kurzu).

Poznaj skuteczne domowe sposoby na katar.

Osoba siedząca na kanapie w domowym wnętrzu, ubrana w ciepły sweter, trzymająca dłonie przy szyi i nosie, obok laptop

Czy można wyleczyć katar przewlekły?

Tak, w większości przypadków wyleczenie jest możliwe, ale wymaga trafnej diagnozy i skutecznego planu leczenia.

Jeśli przyczyną jest alergia, unikanie alergenów może całkowicie wyeliminować objawy.
W przypadku problemów anatomicznych zabieg, taki jak septoplastyka (prostowanie przegrody), przynosi ulgę na lata.
Nawet w przebiegu chorób przewlekłych lub infekcji właściwie dobrane leki pozwalają pozbyć się kataru.

Katar przewlekły: powikłania

Sam katar nie zagraża zdrowiu ani życiu, ale ignorowanie jego przyczyn może prowadzić do poważnych konsekwencji. Nadkażenia bakteryjne, stany zapalne nosa i zatok czy polipy mogą zwiększać ryzyko rozwoju chorób układu oddechowego.

Katar przewlekły: najczęstsze pytania

Poznaj odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące przewlekłego kataru.

Jak pozbyć się chronicznego kataru?

Podstawą jest usunięcie przyczyny. Skonsultuj się z laryngologiem, wykonaj badania obrazowe i testy alergiczne zgodnie z zaleceniami. Regularnie płucz nos i stosuj leki przypisane przez lekarza.

Jak wyleczyć przewlekły nieżyt nosa?

Leczenie opiera się na złagodzeniu stanu zapalnego i wyeliminowaniu przyczyny. Stosuje się m.in. sterydy donosowe, a także zaleca się unikanie dymu papierosowego.

Jakie są domowe sposoby na przewlekły katar?

Najskuteczniejsza jest irygacja nosa solą fizjologiczną, stosowanie nebulizacji oraz dbanie o czystość powietrza w sypialni poprzez regularne wietrzenie i używanie oczyszczaczy.

Co jest najlepsze na przewlekły katar?

Za najskuteczniejsze uważa się połączenie higieny nosa (płukanie) z regularnym stosowaniem leków przeciwzapalnych zaleconych przez lekarza.

Trzeci migdał a przewlekły katar: czy jest jakiś związek?

Tak, zwłaszcza u dzieci. Przerośnięty trzeci migdał stanowi rezerwuar dla bakterii i blokuje odpływ wydzieliny z nosa. Jego usunięcie często kończy problem przewlekłego kataru. [7]

Podsumowanie

Przewlekły katar to dolegliwość, która utrzymuje się przez wiele tygodni i może znacząco obniżać komfort codziennego funkcjonowania. Wymaga dokładnej diagnostyki, ponieważ jego przyczyną mogą być alergie, przewlekłe zapalenie zatok, przerost błony śluzowej nosa lub inne schorzenia. Odpowiednio dobrane leczenie – zarówno farmakologiczne, jak i oparte na domowych sposobach, takich jak inhalacje czy płukanie nosa solą fizjologiczną – pomaga przywrócić komfort oddychania i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Źródła: