Strzelanie w kolanie: przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Strzelanie w kolanie interesuje badaczy medycznych od ponad 100 lat. Już w 1911 r. próbowano wykorzystać pęcherzyki gazu obecne w stawie kolanowym do obrazowania chrząstki włóknistej bez użycia środka kontrastowego. Jednak dopiero w 1971 r. zrozumiano, że zjawisko to nie musi być objawem choroby, lecz często stanowi niegroźny proces fizjologiczny – kawitację. W poniższym artykule wyjaśniamy, kiedy strzykanie w kolanach jest normalne, a kiedy powinno skłonić do konsultacji ortopedycznej.[1]

Co oznacza strzelanie w kolanach i kogo dotyczy?

Strzelanie w kolanie przy prostowaniu lub podczas innych ruchów stawu pojawia się u osób w każdym wieku. 

• W większości przypadków jest to efekt kawitacji, czyli naturalnego zjawiska związanego z fizjologią płynu maziowego. Około 15% jego objętości stanowią gazy, np. dwutlenek węgla.[2]
• Gdy powierzchnie stawowe bardzo szybko oddalają się od siebie, ciśnienie w płynie gwałtownie spada i tworzy się pęcherzyk gazu.
• Jego zapadnięcie lub oscylacja wywołuje charakterystyczny trzask.
• Co ważne, według niektórych badaczy mechanizm ten może nawet zwiększać zakres ruchu w stawie.[3]

Należy jednak pamiętać, że strzelanie w kolanie przy zginaniu może mieć też związek z pracą ścięgien lub degradacją struktur stawu i jego okolic. Jak więc odróżnić fizjologię od patologii?

Strzelanie w kolanie: przyczyny

Strzelanie w kolanie może mieć różne przyczyny, w zależności od mechaniki ruchu, stanu struktur stawowych oraz ewentualnych przeciążeń lub przebytych urazów.

Zaburzenia biomechaniki i przeciążenia stawu

Strzelanie w kolanach przy przysiadach, szczególnie powtarzające się, powinno budzić niepokój bardziej niż trzask przy nagłej mobilizacji stawu. Zazwyczaj w takich przypadkach za pojawienie się odgłosu odpowiadają zaburzenia anatomiczne, np.:

• nieprawidłowe ślizganie się rzepki;
• przeciążenie chrząstki;
• zespół fałdu maziowego;
• osłabienie mięśnia czworogłowego;
• wzmożone napięcie tkanek bocznych;
• niekorzystna biomechanika kończyny.

Podejrzenie przyczyny strukturalnej wzrasta, gdy trzaskaniu towarzyszy blokowanie, przeskakiwanie, uciekanie kolana, ból przy skręcie albo wysięk.

Choroba zwyrodnieniowa stawów

Z kolei regularne strzelanie w kolanie podczas chodzenia, ból oraz ograniczenie ruchomości stawu mogą świadczyć o rozwoju choroby zwyrodnieniowej. 

• Cechuje ją postępujące niszczenie się chrząstki oraz rozwój osteofitów. 
• Powierzchnie stawowe stają się nierówne, dlatego ruch kolana nie przebiega płynnie i pojawia się trzeszczenie, chrobotanie albo uczucie tarcia. 
• Warto też wspomnieć, że choroba zwyrodnieniowa stawów może wynikać nie tylko z przebytych urazów, wieku oraz nadwagi, ale też z innych schorzeń, takich jak dna moczanowa czy zapalenie stawów o podłożu autoimmunologicznym (RZS).

Strzelanie w kolanie po operacji

Osobnym zagadnieniem jest strzelanie w kolanie po rekonstrukcji ACL. Po zabiegu trzaski mogą towarzyszyć:

• bliznowaceniu;
• stanowi zapalnemu;
• konfliktowi tkanek miękkich;
• zmianom biomechaniki ruchu;
• albo powikłaniom. 

Problem często występuje też po endoprotezoplastyce kolana, usunięciu łąkotki czy artroskopii związanej z ciałem tłuszczowym Hoffy.[4]

Strzykanie w kolanie i ból: co to znaczy?

Samo strzelanie bez bólu nie musi budzić niepokoju. Do wizyty u ortopedy powinny jednak skłonić objawy towarzyszące, takie jak:

• opuchlizna;
• ból;
• uczucie ciepła w okolicy stawu;
• sztywność poranna;
• ograniczenie ruchu;
• tkliwość;
• niestabilność kolana;
• pogorszenie chodu.

Objawy te mogą świadczyć o poważniejszych zaburzeniach w obrębie stawu. [5]

Co na strzykanie w kolanach?

Jak leczyć strzykanie w kolanie? W większości przypadków terapię zaczyna się od ograniczenia czynnika wywołującego dolegliwość oraz zastosowania metod zachowawczych. Dopiero gdy nie przynosi to rezultatów, rozważa się leczenie chirurgiczne. Jednak nawet przy reumatoidalnym zapaleniu stawów istnieje wiele nieinwazyjnych metod, do których należą:

• ćwiczenia – zarówno w ramach fizjoterapii, jak i te wykonywane w domu (np. aerobik, pływanie lub trening siłowy połączony z rozciąganiem). Regularne, odpowiednio dobrane ćwiczenia poprawiają funkcję i biomechanikę kolana oraz wzmacniają mięśnie (np. czworogłowy uda). Z czasem zwiększa to stabilność stawu, ogranicza stan zapalny i łagodzi dolegliwości bólowe;
• stabilizatory i opaski na kolano – badania wskazują na znaczące korzyści kliniczne w ciągu roku w porównaniu z samą opieką bez stosowania ortez. Nie ma natomiast jednoznacznych dowodów potwierdzających podobną skuteczność wkładek ortopedycznych czy specjalistycznego obuwia;[7]
• elektroterapię (m.in. TENS, EMS) i techniki wykorzystujące ciepło bądź zimne okłady – stosowane głównie w celu pobudzenia procesów regeneracyjnych tkanek oraz redukcji sztywności mięśni. Przykładowo diatermia pomaga zmniejszyć dyskomfort wywołany zapaleniem błony maziowej i utratą chrząstki;
• zastrzyki z kortykosteroidów – działają immunosupresyjnie i przeciwzapalnie w obrębie tkanek stawu. Dzięki temulepiej niż inne leki przeciwzapalne na receptę hamują odpowiedź immunologiczną, zmniejszają wysięk i ból, a przez to poprawiają mobilność stawu.[6,7]

Zioła i metody naturalne w leczeniu trzaskających kolan

Niektóre z domowych sposobów, np. leki NLPZ czy zimne okłady, mogą przynieść ulgę w dolegliwościach związanych z przeciążeniem kolana. Również niektóre zioła (np. żywokost) mogą wspierać stawy i łagodzić odczuwany ból. Należy jednak pamiętać, że metody domowe nigdy nie powinny opóźniać diagnostyki oraz terapii zalecanej przez specjalistę.

Dowiedz się więcej na temat właściwości żywokostu.

Zmniejszenie masy ciała a leczenie stawów

Nic nie zastąpi również pozytywnego wpływu regularnej aktywności fizycznej na zdrowie kolan, w tym na zmniejszenie trzasków. Metaanaliza z 2021 r., obejmująca 4 651 dorosłych z chorobą zwyrodnieniową, podaje, że intensywna utrata masy ciała, ćwiczenia oraz dieta niskokaloryczna to najskuteczniejsze narzędzia zmniejszające ból. Wykazano, że na każdy 1% utraty masy ciała wskaźniki bólu, funkcji i sztywności stawów spadają o ok. 2% punktów w skali WOMAC.[8]

Z kolei polskie opracowanie informuje, że każde nadmiarowe 5 kg masy ciała zwiększa ryzyko rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów wyższe o kolejne 36%. Wynika to z większego nacisku osiowego kolano, co sprzyja deformacji i usztywnieniu stawu.[9]

Dieta, która pomaga uniknąć strzelania w kolanie

Bardzo ważna dla regeneracji tkanek miękkich w stawie oraz dla rozbudowy siły mięśni jest odpowiednio zbilansowana dieta. Stawy potrzebują kolagenu, a włókna mięśniowe – białka. Osobom z chorobą zwyrodnieniową lekarze zalecają dietę śródziemnomorską, ponieważ opiera się na:

• warzywach – cenne źródło witaminy C, czyli silnego antyoksydantu, który jest niezbędny do produkcji kolagenu;
• tłustych rybach morskich – dostarczają kwasów omega-3, które działają przeciwzapalnie. Są też źródłem witaminy D i A, jak również wapnia – składników ważnych dla zdrowia układu kostnego.[10]

Sprawdź też suplementy i produkty na stawy.

Dlaczego strzela w kolanie? Podsumowanie

Analiza z udziałem 42 816 osób pokazuje, że strzelanie w kolanie jest częstym zjawiskiem i występuje u 41% badanych, przy czym tylko 36% z nich nie odczuwa bólu. Trzaski połączone z bólem pojawiają się z kolei u 81% chorych na RZS oraz u 35 – 61% osób z innymi schorzeniami mięśniowo-szkieletowymi kolana (np. przy uszkodzeniu więzadeł czy patologii chrząstki). Pociesza fakt, że ryzyko tych problemów można zmniejszyć, dbając o prawidłową masę ciała. Warto jednak unikać restrykcyjnych diet – dla zdrowia kolan lepsza będzie zbilansowana dieta (np. warzywa, ryby) i regularna aktywność fizyczna.[11]

Źródła

1. A Unsworth, D Dowson, V Wright, 'Cracking joints'. A bioengineering study of cavitation in the metacarpophalangeal joint. 1971. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1005793/. [dostęp: 10.03.2026].
2. R Brodeur, The audible release associated with joint manipulation, 1995. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7790795/. [dostęp: 10.03.2026].
3. Mathieu Saubade, Christos Karatzios, Emilie Léonard, Cyril Besson, Gérald Gremion, Vincent Gremeaux, [« My joints are cracking, is it serious doctor ? » A review about sounds produced by joints], 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28699710/. [dostęp: 10.03.2026].
4. Sang Jun Song, Cheol Hee Park, Hu Liang, Sang Jun Kim, Noise around the Knee, 2018. https://ecios.org/DOIx.php?id=10.4055/cios.2018.10.1.1. [dostęp: 10.03.2026].
5. Jerzy Sułko, Jak interpretować dźwięki powstające w stawach (przeskakiwanie, trzeszczenie, skrzypienie) w trakcie ruchu u chorego bez dolegliwości bólowych i bez objawów?, 2018. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.17.75.2/. [dostęp: 10.03.2026].
6. Jessica Amelinda Mintarjo, Eka Poerwanto, Eric Hartono Tedyanto, Current Non-surgical Management of Knee Osteoarthritis, 2023. https://www.cureus.com/articles/151691-current-non-surgical-management-of-knee-osteoarthritis#!/. [dostęp: 10.03.2026].
7. M.A. Holden, P.J.A. Nicolson, M.J. Thomas, N. Corp, R.S. Hinman, Bennell‖, Osteoarthritis year in review 2022: rehabilitation, 2023. https://www.oarsijournal.com/article/S1063-4584(22)00881-0/fulltext. [dostęp: 10.03.2026].
8. Simona Panunzi, Sabina Maltese, Andrea De Gaetano, Esmeralda Capristo, Stefan R. Bornstein, Geltrude Mingrone, Comparative efficacy of different weight loss treatments on knee osteoarthritis: A network meta-analysis, 2021. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/obr.13230. [dostęp: 10.03.2026].
9. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024. Stanowisko PTLO. Rozdział 3. Powikłania otyłości - strona 2, 2024. https://www.mp.pl/nadwaga-i-otylosc/wytyczne/367155,rozdzial-3-powiklania-otylosci,1. [dostęp: 10.03.2026].
10. Dominika Wnęk, Dieta w chorobie zwyrodnieniowej stawów – czy można odbudować chrząstkę stawową?, 2023. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/320581,dieta-w-chorobie-zwyrodnieniowej-stawow-czy-mozna-odbudowac-chrzastke-stawowa. [dostęp: 10.03.2026].
11. Jamon L Couch, Matthew G King, Danilo De Oliveira Silva, Jackie L Whittake, Andrea M Brude, Fernanda Serighelli, Sean Kaplan, Adam G Culvenor, Noisy knees - knee crepitus prevalence and association with structural pathology: a systematic review and meta-analysis, 2024. https://bjsm.bmj.com/content/59/2/126. [dostęp: 10.03.2026].