Zapalenie mięśnia sercowego po grypie: kiedy występuje i jak go uniknąć?

Justyna Dystrych

Luty 10, 2026

Grypa bywa traktowana jako kilkudniowa infekcja z gorączką i bólem mięśni, jednak nie należy jej lekceważyć. Nawet gdy uciążliwe objawy miną, istnieje ryzyko wystąpienia powikłań po grypie. Zapalenie mięśnia sercowego to jedna z rzadkich, ale groźnych komplikacji, która dotyka nawet pacjentów młodych i wolnych od chorób układu krążenia. Jak tego uniknąć? [2]

Osoba leżąca na kanapie pod jasnym kocem, trzymająca kubek z ciepłym napojem, na stoliku obok leżą chusteczki i tabletki

Czy grypa może wywołać zapalenie serca?

Zapalenie mięśnia sercowego (ZMS, łac. myocarditis) to stan zapalny obejmujący środkową warstwę serca. W niektórych przypadkach proces zapalny może się rozszerzyć i objąć również osierdzie, czyli błonę otaczającą serce. W wielu przypadkach infekcja prowadzi do bezpośredniego uszkodzenia komórek serca lub do nadmiernej reakcji układu odpornościowego, która wtórnie niszczy tkankę mięśniową [3, 4].

Najczęściej choroba ma podłoże wirusowe, gdzie winowajcą mogą być wirusy grypy typu A i B. W jednym z opracowań przeglądowych podano, że stanowi to 2% przypadków ZMS, jednak bez rozróżnienia na typ wirusa (Dadashi i wsp., 2020). Ryzyko istotnie wzrasta w przypadku ciężkiego przebiegu infekcji [1, 9].

Zapalenie mięśnia sercowego po grypie: przyczyny

Podstawową przyczyną pogrypowego zapalenia mięśnia sercowego jest zakażenie wirusowe, w którym wirus grypy przedostaje się do komórek mięśnia serca.

Dochodzi wtedy do ich uszkodzenia i martwicy oraz aktywacji kaskady zapalnej. W badaniach histopatologicznych obserwuje się naciek limfocytarny oraz cechy obrzęku tkanki [10].
Drugim istotnym mechanizmem jest odpowiedź immunologiczna komórek gospodarza. Układ odpornościowy, zwalczając wirusa, może reagować nadmiernie, prowadząc do autoimmunologicznego uszkodzenia serca [7].

Objawy zapalenia mięśnia sercowego po grypie

Jak objawia się pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego? Objawy bywają niespecyficzne i często są mylone z przedłużającym się osłabieniem po infekcji. Zalicza się do nich:

duszności;
zmęczenie;
gorączkę;
ból w klatce piersiowej;
kołatanie serca;
omdlenia i zawroty głowy;
nieprawidłowy rytm serca;
niezdolność do wysiłku;
obrzęki nóg i stóp;
bóle stawów;
ból brzucha;
brak apetytu [4, 6].

Zdarza się też, że zapalenie mięśnia sercowego po grypie przebiega bezobjawowo [4, 11].

Zapalenie mięśnia sercowego po grypie: diagnostyka

Pojawienie się wymienionych wyżej symptomów powinno skłonić do konsultacji lekarskiej. Warto ją odbyć również wtedy, gdy objawy grypy utrzymują się dłużej niż 10 – 14 dni albo nie zmniejszają nasilenia mimo leczenia. Silny ból w klatce piersiowej i duszność w spoczynku są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego.

Lekarz stawia rozpoznanie na podstawie wywiadu i dolegliwości opisywanych przez pacjenta, a także wyników badań diagnostycznych. Należą do nich m.in.:

badania laboratoryjne krwi – morfologia, OB, CRP, stężenie markerów uszkodzenia serca, czyli troponin. Są przydatne w ocenie zaawansowania stanu zapalnego;
elektrokardiogram (EKG) – pomaga stwierdzić nieprawidłowy rytm serca lub niedokrwienie mięśnia sercowego;
RTG klatki piersiowej – wykazuje np. powiększenie serca albo obecność płynu w płucach, które mogą świadczyć o niewydolności serca.

W razie potrzeby specjalista może zlecić bardziej zaawansowane badania, np. USG serca (echokardiografia), rezonans magnetyczny serca czy biopsję mięśnia sercowego (rzadko) [4, 9].

Osoba w szarej koszulce trzymająca obie dłonie na klatce piersiowej

Pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego: leczenie

Leczenie zapalenia mięśnia sercowego po grypie zależy od stopnia zaawansowania choroby.

W łagodnych przypadkach ogromne znaczenie ma bezwzględne ograniczenie wysiłku fizycznego (nawet na 6 miesięcy), unikanie spożycia alkoholu oraz odpoczynek.
W początkowej fazie choroby nie stosuje się niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ, np. ibuprofenu). W celu zwalczania bólu i gorączki można przyjmować paracetamol.
U pacjentów z niewydolnością serca stosuje się leki na receptę na układ sercowo-naczyniowy, zgodnie z aktualnymi wytycznymi kardiologicznymi.
W ciężkich postaciach konieczna może okazać się hospitalizacja, leczenie na oddziale intensywnej terapii, a w skrajnych sytuacjach – mechaniczne wspomaganie krążenia lub przeszczep serca.

Należy podkreślić, że leki na wzmocnienie serca i naczyń krwionośnych nie zastępują leczenia przyczynowego i nie powinny być stosowane bez kontroli lekarskiej. Z kolei leki przeciwwirusowe są nieskuteczne ze względu na to, że objawy kardiologiczne zazwyczaj pojawiają się już po ustąpieniu infekcji wirusowej. [2, 4, 6, 8]

Czy zapalenie mięśnia sercowego po grypie jest uleczalne?

Najczęściej pacjenci z pogrypowym zapaleniem serca wracają do pełni zdrowia po kilku dniach lub tygodniach. Czasami dochodzi jednak do trwałego uszkodzenia mięśnia sercowego, które wymaga długotrwałego leczenia.

Należy pamiętać, że ustąpienie objawów choroby niekoniecznie oznacza, że w mięśniu sercowym przestał toczyć się stan zapalny.
Trudno przewidzieć długofalowe konsekwencje ZMS, dlatego lekarz zaleca wizyty i badania kontrolne, odpoczynek oraz ograniczenie wysiłku fizycznego.
Powrót do treningów sportowych jest możliwy dopiero po pozytywnej decyzji lekarza [4].

Kto jest najbardziej narażony na zapalenie mięśnia sercowego po grypie?

Na powikłania sercowe po grypie najbardziej narażone są następujące grupy pacjentów:

dzieci do 5. r.ż.;
seniorzy powyżej 65 r.ż.;
kobiety w ciąży;
osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego;
chorzy z obniżoną odpornością;
osoby z cierpiące na choroby przewlekłe, np. cukrzycę, przewlekłą chorobę obturacyjną płuc, astmę, choroby metaboliczne. [9]

Osoba siedząca w salonie owinięta ciepłym szalem, trzymająca chusteczkę przy nosie

Powikłania zapalenia mięśnia sercowego po grypie

U większości chorych po ZMS nie dochodzi do powikłań. Zdarza się jednak, że pojawią się poważne komplikacje, np.:

kardiomiopatia;
problemy z płucami;
zaburzenia rytmu serca (arytmia);
omdlenia;
niewydolność serca;
zawał serca;
udar mózgu.

Najgroźniejszym powikłaniem pogrypowego zapalenia mięśnia sercowego jest nagłe zatrzymanie akcji serca i krążenia, które może doprowadzić do zgonu, czyli nagłej śmierci sercowej. [6]

Jak zapobiegać rozwojowi zapalenia mięśnia sercowego po grypie?

Najskuteczniejszą metodą prewencji jest unikanie zachorowania na grypę. Szczególnie ważne są pod tym względem coroczne szczepienia na grypę, które istotnie zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia i jego powikłań, w tym pogrypowego zapalenia mięśnia sercowego.

W sezonie infekcyjnym należy też unikać kontaktów z osobami chorymi, dbać o higienę i zachowywać ostrożność w dużych skupiskach ludzkich.
Jeśli dojdzie do zachorowania na grypę, należy jak najszybciej podjąć leczenie, najlepiej w ciągu 2 dni od wystąpienia objawów.
Bardzo ważne jest unikanie wysiłku fizycznego, dbanie o nawodnienie oraz odpowiednie leczenie objawowe, w tym stosowanie leków na przeziębienie i grypę zgodnie z zaleceniami lekarza. [4, 9]

Zapalenie mięśnia sercowego po grypie: podsumowanie

Zapalenie mięśnia sercowego to rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie po grypie, które wymaga czujności zarówno ze strony pacjentów, jak i lekarzy. Ryzyko trwałych uszkodzeń serca zmniejszają m.in. wczesne rozpoznanie, odpowiednie leczenie oraz profilaktyka – zwłaszcza szczepienia ochronne. Objawy kardiologiczne mogą wystąpić miesiące po przebytej infekcji, dlatego nie wolno ich ignorować. [8]

Bibliografia