Przewlekłe zapalenie oskrzeli: objawy, przyczyny, leczenie

Przewlekłe zapalenie oskrzeli to poważna choroba układu oddechowego. Wiele osób błędnie uważa ją wyłącznie za konsekwencję wieloletniego palenia papierosów. Choć jest to czynnik ryzyka, samo schorzenie jest znacznie bardziej złożone. Sprawdź, skąd się bierze przewlekłe zapalenie oskrzeli i jak sobie z nim radzić.

Czym jest przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Przewlekłe zapalenie oskrzeli definiuje się jako kaszel z odkrztuszaniem plwociny, trwający co najmniej przez 3 miesiące w roku, w czasie 2 następujących po sobie lat. Co ważne, przed postawieniem diagnozy należy wykluczyć inne przyczyny nawracającego kaszlu, takie jak gruźlica, zapalenie lub nowotwór płuc.

• Przewlekłe zapalenie oskrzeli prowadzi do podrażnienia, obrzęknięcia i pogrubienia wyściełającej je błony śluzowej. 
• W konsekwencji światło dróg oddechowych zwęża się, prowadząc do trudności w oddychaniu.
• Przewlekłe zapalenie oskrzeli ma charakter postępujący, jednak wczesna diagnoza i wdrożenie leczenia mogą spowolnić ten proces.

Przeczytaj nasz artykuł „Ostre zapalenie oskrzeli” i dowiedz się, czym się różni od stanu przewlekłego.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: przyczyny

Za rozwój przewlekłego zapalenia oskrzeli odpowiada długotrwała, powtarzająca się ekspozycja na czynniki drażniące. Najważniejszym z nich jest dym tytoniowy pochodzący z papierosów tradycyjnych i elektronicznych. To dlatego przewlekłe zapalenie oskrzeli, często określa się mianem „kaszlu palacza”. 

• Dym tytoniowy uszkadza rzęski w drogach oddechowych, powoduje podrażnienia i nadmierną produkcję śluzu.
• Problem dotyczy zarówno palenia czynnego, jak i biernego.
• Oznacza to, że w grupie ryzyka przewlekłego zapalenia oskrzeli znajdują się nie tylko aktywni palacze, ale też osoby z ich najbliższego otoczenia.

Kolejną grupą czynników odpowiedzialnych za rozwój przewlekłego zapalenia oskrzeli są:

• zanieczyszczenia środowiskowe;
• smog;
• narażenie na substancje chemiczne w miejscu pracy. 

Choroba może rozwinąć się u spawaczy, górników, a także osób pracujących w laboratoriach chemicznych, np. naukowców i chemików. Co więcej, choroba może mieć też podłoże wirusowe. Drobnoustroje najczęściej powodują infekcje o ostrym przebiegu, jednak mogą przechodzić w stan przewlekły, zwłaszcza jeśli zdarzają się często, a organizm jest osłabiony.

Dowiedz się więcej o tym, skąd się bierze zapalenie oskrzeli.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem przewlekłego zapalenia oskrzeli jest uporczywy, męczący, napadowy kaszel.

•  U wielu osób najbardziej nasila się rano, tuż po przebudzeniu.
• Często towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny.
• W zaawansowanych stadiach może pojawić się też duszność. Początkowo nasila się głównie podczas wysiłku fizycznego, jednak z czasem może pojawić się nawet podczas wykonywania prostych, codziennych czynności.

Pacjenci z przewlekłym zapaleniem oskrzeli często zgłaszają też uczucie ucisku w klatce piersiowej, świszczący oddech, ogólne osłabienie i spadek kondycji fizycznej.

Sprawdź, czym jest flegma w gardle i jak się jej pozbyć.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: rozpoznanie

W celu postawienia odpowiedniej diagnozy lekarz internista lub pulmonolog zbiera dokładny wywiad dotyczący czasu trwania objawów, ogólnego stanu zdrowia, stosowanych leków, chorób układu oddechowego w rodzinie oraz historii palenia papierosów (zarówno tradycyjnych, jak i elektronicznych).

• Następnie specjalista może skierować pacjenta na spirometrię. Jest to badanie umożliwiające ocenę objętości płuc, przepływu powietrza i stwierdzenie zwężenia oskrzeli. 
• W niektórych przypadkach wykonuje się też RTG klatki piersiowej, aby wykluczyć inne przyczyny kaszlu.

Jak leczyć przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Leczenie przewlekłego zapalenia oskrzeli ma na celu złagodzenie objawów choroby oraz zmniejszenie ryzyka powikłań. Niestety choroby nie można całkowicie wyleczyć. Leczenie farmakologiczne jest niezbędne u większości pacjentów. Najczęściej stosuje się:

• leki rozszerzające oskrzela;
• glikokortykosteroidy;
• leki mukolityczne, czyli rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające odkrztuszanie.

Leki występują w formie wziewnej, dzięki czemu działają szybko, skutecznie i miejscowo. W bardzo zaawansowanych przypadkach, gdy choroba prowadzi do niedotlenienia, stosuje się terapię tlenem.

Sprawdź dostępne leki na kaszel.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: leczenie naturalne

Przewlekłe zapalenie oskrzeli to poważna choroba i nie należy polegać wyłącznie na metodach naturalnych, choć można się nimi wspierać. Najważniejsze jest zaprzestanie palenia (zarówno czynnego, jak i biernego) i unikanie wszelkiej ekspozycji na dym tytoniowy. Inne naturalne sposoby obejmują:

• inhalacje z pary wodnej, które wspomagają oczyszczanie i nawilżanie dróg oddechowych oraz rozrzedzanie wydzieliny;
• noszenie maseczek ochronnych, zwłaszcza gdy powietrze jest bardzo zanieczyszczone oraz przy sprzątaniu z użyciem chemii domowej;
• używanie oczyszczaczy i nawilżaczy powietrza w pomieszczeniach.

Sprawdź dostępne preparaty do inhalacji i nebulizacji.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: dieta

Dieta przy przewlekłym zapaleniu oskrzeli powinna być bogata w:

• sezonowe warzywa i owoce;
• naturalne źródła białka;
• pełnoziarniste produkty zbożowe;
• zdrowe tłuszcze. 

W stanach zaostrzenia choroby można rozważyć posiłki lekkostrawne, które są łatwiejsze do przełknięcia.

Sprawdź sposoby na przewlekły kaszel.

Zioła na przewlekłe zapalenie oskrzeli 

Zioła, które mogą łagodzić objawy przewlekłego zapalenia oskrzeli, to:

• korzeń lukrecji;
• korzeń prawoślazu;
• tymianek;
•  porost islandzki;
• rumianek;
• pelargonia afrykańska;
• bluszcz pospolity;
• siemię lniane.

Zioła wykazują działanie łagodzące, powlekające i przeciwzapalne. Można wprowadzić je w formie naparów ziołowych. Część z nich występuje też jako składnik syropów i tabletek do ssania na kaszel i podrażnienia gardła.

Sprawdź domowe sposoby na mokry kaszel.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: fizjoterapia 

Fizjoterapia i trening oddechowy to często pomijany, ale bardzo ważny element leczenia. Odpowiednie ćwiczenia, przeponowy tor oddechowy i wzmacnianie mięśni zaangażowanych w oddychanie poprawiają codzienny komfort, a także pomagają poradzić sobie z atakami duszności i napadami kaszlu.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: powikłania

Nieleczone przewlekłe zapalenie oskrzeli prowadzi do poważnych powikłań takich jak:

• przewlekła obturacyjna choroba płuc;
• rozedma płuc;
• nadciśnienie płucne;
• zespół serca płucnego;
• zatorowość płucna. 

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: profilaktyka

Najlepszą metodą profilaktyki przewlekłego zapalenia oskrzeli jest unikanie dymu tytoniowego. 

• Aktywni palacze powinni jak najszybciej poszukać profesjonalnej pomocy w rzuceniu nałogu w trosce o zdrowie swoje i swoich bliskich.
• Dodatkowo osoby narażone na szkodliwe substancje powinny nosić odpowiednie, certyfikowane maseczki ochronne z wbudowanym filtrem.
• W przypadku zaobserwowania niepokojących objawów należy jak najszybciej zasięgnąć opinii lekarza. Im szybciej pacjent wdroży leczenie, tym większe szanse na spowolnienie rozwoju choroby. 

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: najczęstsze pytania

Poznaj odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące przewlekłego zapalenia płuc.

Jak długo może utrzymywać się przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Jest to choroba przewlekła, co oznacza, że nie można jej wyleczyć, a jedynie złagodzić objawy i wprowadzić w stan remisji. Może więc utrzymywać się u pacjenta przez wiele lat po diagnozie i nasilać po zaprzestaniu leczenia lub ekspozycji na czynniki drażniące.

Jak długo trwa rekonwalescencja po zapaleniu oskrzeli?

Rekonwalescencja po ostrym epizodzie zapalenia oskrzeli trwa zazwyczaj 1-3 tygodnie. U wielu pacjentów najdłużej utrzymującym się objawem jest kaszel.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli: podsumowanie

Przewlekłe zapalenie oskrzeli to postępująca choroba, która wymaga wczesnego rozpoznania i leczenia. Nie da się jej cofnąć ani całkowicie zatrzymać, jednak dzięki połączeniu metod farmakologicznych i naturalnych, można znacząco spowolnić przebieg i poprawić codzienny komfort pacjenta.