Kawa a nadciśnienie: czy osoby z wysokim ciśnieniem muszą rezygnować z kawy?

W Polsce z nadciśnieniem zmaga się blisko 11 mln dorosłych [1]. Wielu z nich, o ile nie większość, nie wyobraża sobie dnia bez „małej czarnej”. Nic dziwnego, że kluczowym pytaniem w ich sytuacji jest: „Czy osoby z wysokim ciśnieniem muszą rezygnować z kawy?”.

Czy kawa podwyższa ciśnienie?

Związek między kawą a nadciśnieniem nie jest tak oczywisty, jak mogłoby to się wydawać. Zawarta w niej kofeina może podnieść ciśnienie krwi, ponieważ blokuje działanie adenozyny, która m.in. pomaga rozszerzać naczynia krwionośne i ograniczać pobudzenie układu nerwowego. Co więcej, kofeina może także zwiększać sztywność tętnic. Jednak efekt ten ustępuje po kilku godzinach, a jego nasilenie wynika z wielu czynników [2]. Dlatego po tej samej kawie u jednej osoby ciśnienie niemal się nie zmieni, a u innej wyraźnie wzrośnie. W dużej mierze zależy to od:

• częstości picia kawy – u niektórych osób regularnie spożywających kofeinę rozwija się częściowa tolerancja, przez co organizm zdaje się nie reagować na nią wzrostem ciśnienia;
• genów – enzym CYP1A2 odpowiada za znaczną część metabolizowania kofeiny w wątrobie, dlatego u osób rozkładających ją wolniej może utrzymywać się w organizmie dłużej;
• dawki – nie da się jej wiarygodnie ocenić wyłącznie na podstawie liczby filiżanek. Zawartość kofeiny zmienia się zależnie od ilości ziaren, gatunku kawy, czasu parzenia i objętości napoju;
• obecności schorzeń współistniejących – chorób, które wpływają na elastyczność naczyń czy aktywność autonomicznego układu nerwowego;
• okoliczności – kofeina wypita podczas stresu może dołożyć się do wzrostu ciśnienia wywołanego pobudzeniem emocjonalnym. Podobnie działa nikotyna – palenie papierosa i picie kawy mogą niezależnie zwiększać ciśnienie, a ich efekty mogą się sumować;
• przyjmowanych leków – przykładowo, u zdrowych dorosłych połączenie środków zawierających efedrynę (25 mg) z kofeiną (200 mg) zwiększa skurczowe ciśnienie krwi (o 11,7 mmHg) oraz tętno – przy czym sama efedryna nie powoduje istotnego wzrostu ciśnienia [3].

Co więcej, badania pokazują, że kofeina jako wyizolowany składnik podnosi ciśnienie bardziej niż sama kawa zawierająca porównywalną dawkę tej substancji. Kofeina podniosła ciśnienie skurczowe o 4,16 mmHg, a rozkurczowe o 2,41 mmHg, zaś kawa skurczowe o 1,22 mmHg, a rozkurczowe o 0,49 mmHg [4].

Kawa a nadciśnienie tętnicze w dłuższej perspektywie

Warto pamiętać, że nawet doraźny wzrost ciśnienia rozkurczowego po wypiciu kawy nie oznacza, że jej regularne spożywanie należy do głównych przyczyn nadciśnienia. Metaanaliza z 2023 r. podaje wręcz, że wyższe spożycie kawy w większości badań nie wiązało się z większym ryzykiem nadciśnienia, a w części analiz zaobserwowano nawet 7% niższe względne ryzyko rozwoju choroby. Autorzy przypisują to działanie wysokiemu poziomowi przeciwnadciśnieniowych składników odżywczych (witaminy E, niacyny, potasu i magnezu) oraz polifenoli w kawie [5].

Czy przy nadciśnieniu można pić kawę?

Oczywiście danych tych nie należy traktować jako zalecenia do picia większej ilości kawy w celu uniknięcia nadciśnienia lub leczenia choroby, bo wynikają one z charakterystyki badania (np. płci i wieku obserwowanych osób). Mimo to pomagają zrozumieć, dlaczego osoby z nadciśnieniem nie zawsze muszą rezygnować z kawy. Nawet zalecenia NFZ mówią, że przy nadciśnieniu można dalej pić kawę, o ile nie powoduje kołatania lub zaburzeń rytmu serca [1].

Decyzję o nierezygnowaniu z kawy podczas leczenia nadciśnienia warto jednak podjąć z lekarzem. Nawet najlepsze leki na nadciśnienie nie stanowią gwarancji bezpiecznego picia kawy, ponieważ każdy może zareagować zupełnie inaczej na ich łączenie z kofeiną. Pacjenci powinni obserwować swój organizm, a o wszystkich niepokojących objawach (takich jak zwiększona potliwość, częstsze bóle głowy albo nieuzasadniony niepokój) opowiedzieć podczas konsultacji medycznej. Poza tym specjalista może zdecydować o odstawieniu wszelkich środków pobudzających w celu uzyskania miarodajnych pomiarów pokazujących skuteczność terapii [6].

Osobny problem stanowią nadciśnienie złośliwe albo wysokie ciśnienie niepoddające się leczeniu. W takich przypadkach sprawdzanie, czy kawa podniesie ciśnienie, czy nie, niesie ze sobą zbyt duże ryzyko. Szczególnej ostrożności wymagają też ciężarne z nadciśnieniem przewlekłym, nadciśnieniem ciążowym lub zwiększonym prawdopodobieństwem pojawienia się stanu przedrzucawkowego [7].

Zobacz też: „Kawa w ciąży: szkodzi czy nie?”.

Jak sprawdzić własną reakcję na kawę?

Aby ocenić własną reakcję na kawę w przypadku wysokiego ciśnienia, należy porównać jego wysokość przed wypiciem kawy oraz po 30 – 120 minutach. Trzeba przy tym pamiętać, aby próby odbywały się w takich samych warunkach i zostały wykonane w prawidłowy sposób. Powtarzający się wzrost ciśnienia o ok. 5 – 10 mm Hg może świadczyć o większej wrażliwości na kofeinę i stanowi powód do omówienia ilości spożywanej kawy z lekarzem [6].

Jaka kawa przy nadciśnieniu jest korzystna? Bezpieczne warianty

Niepokojące objawy pojawiające się po wypiciu kawy przy nadciśnieniu również nie muszą automatycznie oznaczać konieczności całkowitego jej odstawienia. Na początku warto ustalić, skąd w diecie pochodzi kofeina [8]. Wiele osób zapomina, że zawierają ją również:

• czarna herbata (48 mg w 237 ml) [9];
• kakao;
• leki na ból głowy;
• napoje energetyzujące;
• suplementy diety;
• preparaty „na odchudzanie”;
• napoje typu cola [9].

Po wykluczeniu ich jako potencjalnych przyczyn wzrostu ciśnienia można spróbować zmniejszyć ilość wypijanej kawy albo wybierać tę, która ma mniej kofeiny. Przykładowo:

• zielone ziarna Arabiki zawierają ok. 0,9 – 1,2% kofeiny w suchej masie, natomiast Robusty ok. 1,6 – 2,4%;
• kawa rozpuszczalna w 237 ml ma o 34 mg mniej kofeiny niż kawa parzona (96 mg);
• małe espresso (standardowo ok. 30 ml) zawiera jej 63 mg [9].

Znaczenie ma też stosunek ilości kawy do wody. W jednym z badań zestawionych w przeglądzie wskazano, że:

• klasyczne espresso (30 ml) zaparzone z 14 g 100% Arabiki zawiera ok. 123 mg kofeiny;
• cold brew (120 ml) z 25 g kawy to ok. 150 mg kofeiny;
• kawa z French Pressu (120 ml) z 15 g to zaledwie 62 mg kofeiny [10].

Kawa bezkofeinowa przy wysokim ciśnieniu

Kawa bezkofeinowa nie jest całkowicie pozbawiona kofeiny, ale zawiera jej nieporównywalnie mniej niż tradycyjny napój. Pozwala to zachować smak i rytuał picia kawy bez ryzyka wzrostu ciśnienia [11].

Kawa filtrowana czy parzona bez filtra: czy ma to wpływ na ilość kofeiny?

Użycie filtra podczas parzenia kawy nie zmniejsza w niej zawartości kofeiny, za to skutecznie zatrzymuje kafestol i kahweol. Związki te nie muszą wyraźnie podnosić ciśnienia, ale przy częstym spożywaniu mogą zwiększać stężenie cholesterolu LDL, co ma znaczenie przy leczeniu nie tylko nadciśnienia, ale też w ograniczeniu całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego [12].

Sprawdź też: kawa a cukrzyca.

Kawa zbożowa a nadciśnienie

Kawa zbożowa wytwarzana z prażonego żyta, jęczmienia, orkiszu lub cykorii zazwyczaj nie zawiera kofeiny, dlatego może zastępować tradycyjną kawę u osób reagujących na nią wzrostem ciśnienia.

Kawa a nadciśnienie: często zadawane pytania

W sekcji poniżej publikujemy kilka dodatkowych wyjaśnień dotyczących kawy i nadciśnienia.

Co zamiast kawy przy nadciśnieniu?

Tradycyjną kawę można zastąpić kawą bezkofeinową albo zbożową bez dodatku kawy naturalnej.

Czy codzienne picie kawy podnosi ciśnienie?

Badania dowodzą, że kawa może podnieść ciśnienie na krótko po wypiciu, ale jej regularne spożywanie nie prowadzi do rozwoju nadciśnienia [2].

Czy biorąc tabletki na nadciśnienie, można pić kawę?

Najczęściej tak, jeżeli ciśnienie jest dobrze kontrolowane i lekarz nie zalecił ograniczenia kofeiny [6].

Jaką kawę mogę pić, jeśli mam wysokie ciśnienie krwi?

Najmniejszy wpływ na wzrost ciśnienia ma kawa z małą zawartością kofeiny, a to zależy od jej rodzaju i sposobu parzenia.

Picie kawy a nadciśnienie tętnicze: podsumowanie

Czy osoby z wysokim ciśnieniem muszą rezygnować z kawy? U większości pacjentów z prawidłowo leczonym nadciśnieniem umiarkowana ilość kawy raczej nie wywoła znaczącego wzrostu ciśnienia. Jednak nie jest to reguła, bo nie tyle samo jej picie wpływa na zmiany ciśnienia, ile inne swoiste czynniki, np. szybkość metabolizowania kofeiny, przyjmowane leki czy reakcja organizmu na stres. Dlatego decyzję o nieodstawianiu kawy warto podjąć po rozmowie z lekarzem.

Źródła

1. NFZ, Nadciśnienie – choroba, której nie czujesz, 2025. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nadcisnienie-choroba-ktorej-nie-czujesz,8779.html. [dostęp online: 9.08.2026].
2. Christine A Haller i wsp., Enhanced stimulant and metabolic effects of combined ephedrine and caffeine, 2004. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15060505/. [dostęp online: 9.08.2026].
3. Roberto Corti i wsp., Coffee Acutely Increases Sympathetic Nerve Activity and Blood Pressure Independently of Caffeine Content: Role of Habitual Versus Nonhabitual Drinking, 2002. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/01.CIR.0000046228.97025.3A. [dostęp online: 9.08.2026].
4. Marlies Noordzij i wsp., Blood pressure response to chronic intake of coffee and caffeine: a meta-analysis of randomized controlled trials, 2005. https://www.ovid.com/jnls/jhypertension/abstract/10.1097/01.hjh.0000166828.94699.1d~blood-pressure-response-to-chronic-intake-of-coffee-and?redirectionsource=fulltextview. [dostęp online: 9.08.2026].
5. Fahimeh Haghighatdoost i wsp., Coffee Consumption and Risk of Hypertension in Adults: Systematic Review and Meta-Analysis, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37447390/. [dostęp online: 9.08.2026].
6. Mayo Clinic, Caffeine: How does it affect blood pressure?, 2024. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/expert-answers/blood-pressure/faq-20058543. [dostęp online: 9.08.2026].
7. Masayuki Teramoto i wsp., Coffee and Green Tea Consumption and Cardiovascular Disease Mortality Among People With and Without Hypertension, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36542728/. [dostęp online: 9.08.2026].
8. Regina Wierzejska, Jakie kawy pijemy?, 2018. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/jakie-kawy-pijemy/. [dostęp online: 9.08.2026].
9. Mayo Clinic, Caffeine content for coffee, tea, soda and more, 2025. https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/caffeine/art-20049372. [dostęp online: 9.08.2026].
10. Ewa Olechno i wsp., Influence of Various Factors on Caffeine Content in Coffee Brews, 2021. https://www.mdpi.com/2304-8158/10/6/1208. [dostęp online: 9.08.2026].
11. M van Dusseldorp i wsp., Effect of decaffeinated versus regular coffee on blood pressure. A 12-week, double-blind trial, 1989. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2680964/. [dostęp online: 9.08.2026].
12. Zoltan Ungvari, Setor K Kunutsor, Coffee consumption and cardiometabolic health: a comprehensive review of the evidence, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11493900/. [dostęp online: 9.08.2026].