Kurkuma to jedna z najstarszych i prawdopodobnie najzdrowsza przyprawa świata. Kurkuma jest jednak czymś więcej niż tylko popularnym składnikiem potraw kuchni indyjskiej. Jej zdrowotne właściwości są bowiem od tysięcy lat wykorzystywane w medycynie ajurwedyjskiej. Jakie ma kurkuma właściwości lecznicze? Czy warto kupić ekstrakt z korzenia kurkumy? A także co ma wspólnego kurkuma z Alzheimerem?
Czym jest kurkuma?
Kurkuma jest otrzymywana z ostryżu długiego (Curcuma longa), czyli byliny z rodziny imbirowatych, która wyglądem łudząco przypomina imbir. Kurkuma jest podstawową przyprawą dodawaną do potraw kuchni indyjskiej. To właśnie kurkumie curry zawdzięcza swój żółto-złoty kolor oraz charakterystyczny, korzenny smak.
Kurkuma jest także używana jako barwnik w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i włókienniczym. To jednak nie wszystko. Kurkumę od tysięcy lat wykorzystuje się jako środek leczniczy w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Do Europy trafiła dopiero w XIII wieku za sprawą Marco Polo, ale nie zyskała takiej popularności jak w Półwyspie Indyjskim. Indie są największym producentem i eksporterem kurkumy na świecie.
Skład kurkumy
Za prozdrowotne działanie kurkumy odpowiadają przede wszystkim kurkuminoidy, z których najważniejsza jest kurkumina. Oprócz niej ostryż długi zawiera:
● olejki eteryczne;
● witaminy z grupy B;
● witaminę C;
● składniki mineralne, w tym potas, żelazo i mangan [1].
To właśnie obecność kurkuminy sprawia, że tak często analizuje się, jakie właściwości lecznicze ma kurkuma oraz jak może wpływać na funkcjonowanie całego organizmu. Właściwości kurkumy w proszku są podobne do tych znajdujących się w ekstraktach, a mogą różnić się jedynie stężeniem.
Kurkuma: ekstrakt
Kurkuma, a właściwie obecna w niej kurkumina, posiada szereg właściwości zdrowotnych. Niestety w przyprawie znajduje się niewielka ilość tego związku chemicznego. Osoby, które chcą sprawdzić leczniczą moc kurkumy mogą sięgnąć po suplement diety. Na rynku aptecznym można kupić ekstrakt z korzenia kurkumy. Niektórzy producenci suplementów diety sprzedają wyizolowany ekstrakt z kurkuminy. Decydując się na zakup kurkumy w tabletkach, należy mieć na uwadze, że jest ona słabo wchłaniana z przewodu pokarmowego, dlatego warto kupić suplement diety, który dodatkowo zawiera piperynę, która zwiększa przyswajalność zawartych w kurkumie substancji.
Czytaj także: Graviola – czym jest? Dawkowanie i właściwości
Bio kurkuma
Zamiast ekstraktu z kurkumy, w sklepach ze zdrową żywnością można kupić bio kurkumę, czyli zmielony korzeń ostryżu długiego pochodzący z ekologicznych upraw. Mielona bio kurkuma, podobnie jak ekstrakt, jest polecana jako suplement diety. Bio kurkumę można dodawać do potraw lub zmieszać z jogurtem. Zalecana dzienna dawka to 2-3 gramy. Bio kurkumę można także kupić w kapsułkach.
Kurkuma: właściwości
Kurkuma wykorzystywana jest nie tylko w kuchni. Jej właściwości zdrowotne doceniono już tysiące lat temu i do dzisiaj wykorzystuje się ją w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Kurkuma właściwości lecznicze zawdzięcza zawartej w niej kurkuminie, która należy do silnych przeciwutleniaczy.
Kurkuma: właściwości przeciwzapalne
Kurkumina chroni organizm przed działaniem wolnych rodników, które odpowiadają za procesy starzenia się skóry oraz przyczyniają się do rozwoju nowotworów. Kurkumina znana jest także ze swoich właściwości przeciwzapalnych. W medycynie ajurwedyjskiej stosuje się kurkumę na trudno gojące się rany. Jest także zalecana w przypadku infekcji wirusowych, bakteryjnych lub grzybiczych.
Za przeciwzapalne właściwości kurkumy odpowiada jej zdolność do wpływania na mediatory stanu zapalnego. Z tego względu jest przedmiotem badań dotyczących schorzeń przewlekłych, w tym chorób stawów oraz układu sercowo-naczyniowego [2].
Wsparcie pracy układu pokarmowego
Zdaniem specjalistów kurkumina wpływa też korzystnie na układ sercowo-naczyniowy, gdyż obniża poziom cholesterolu. Co więcej, ostryż długi jest bogaty w olejki eteryczne, które pobudzają wątrobę do produkcji żółci, przyspieszają przemianę materii, dlatego często wykorzystują go osoby zmagające się z problemami trawiennymi, u których występują wzdęcia.
Czytaj też: Kminek zwyczajny – na odchudzanie, właściwości, w ciąży
Kurkuma: właściwości obniżające poziom glukozy
Kurkuma może korzystnie wpływać na regulację gospodarki węglowodanowej organizmu. Badania sugerują, że może wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi oraz poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę [2]. Z tego względu wykorzystywana jest jako składnik suplementów diety przeznaczonych dla osób dbających o metabolizm. Warto jednak pamiętać o tym, że kurkuma może jedynie wspomóc proces leczenia, ale nie zastąpi terapii prowadzonej przez specjalistę.
Kurkuma: właściwości przeciwmiażdżycowe
Liczne badania potwierdzają, że kurkuma wspiera utrzymanie prawidłowego stężenia cholesterolu, dlatego odgrywa ważną rolę w profilaktyce chorób serca [1]. Szczególne znaczenie może mieć to u osób, u których występuje hipercholesterolemia. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym pomaga ograniczać procesy oksydacyjne związane z rozwojem miażdżycy.
Wsparcie w leczeniu chorób układu nerwowego
Badania przeprowadzone kilka lat temu przez niemieckich naukowców z Instytutu Medycyny i Neurofizjologii w Julich dowiodły, że kurkuma, a konkretnie występujący w niej związek o nazwie tumeron, może mieć wpływ na procesy naprawcze w mózgu. Badania przeprowadzone na szczurach dowiodły, że tumeron pobudza komórki nerwowe w mózgu do namnażania się. Na razie niemieccy badacze starają się studzić emocje pacjentów chorych na tę nieuleczalną chorobę i ich rodzin, zastrzegając, że badania przeprowadzono jedynie na szczurach, co nie oznacza, że tumeron zadziała tak samo na komórki nerwowe w mózgu człowieka.
Podobne badania przeprowadzono w 2018 roku w Stanach Zjednoczonych. Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego badali wpływ kurkuminy na ludzki mózg. Badanie przeprowadzono na grupie 40 osób powyżej 50 roku życia, które miały problemy z pamięcią. Część osób przyjmowała kurkuminę, a część placebo. Test trwał półtora roku, a badania wykazały znaczną, bo prawie 30 procentową, poprawę pamięci u osób, które zażywały kurkuminę. Badania będą kontynuowane pod kątem wykorzystania kurkuminy w leczeniu Alzheimera. Co ciekawe, w Indiach, gdzie kurkuma jest dodawana do większości potraw, wskaźnik zachorowań na chorobę Alzheimera jest znacznie niższy niż w krajach Zachodu.
Kurkuma: właściwości przeciwgorączkowe
W ciągu setek lat kurkuma była stosowana podczas infekcji przebiegających z podwyższoną temperaturą ciała. Kurkumina wykazuje działanie przeciwzapalne, dlatego może wspierać organizm w walce z niektórymi objawami przeziębienia [1]. Często sięgają po nią osoby korzystające z domowych sposobów na przeziębienie, aby wspomóc proces leczenia.
Kurkuma: właściwości łagodzące
Po kurkumę warto również sięgnąć w przypadku podrażnień skóry, ponieważ wykazuje ona działanie łagodzące oraz wspierające procesy regeneracyjne. W medycynie tradycyjnej wykorzystywano ją m.in. przy trudno gojących się zmianach skórnych. Działanie to przypisuje się przede wszystkim obecności kurkuminy oraz olejków eterycznych [1].
Kurkuma: właściwości odchudzające
Kurkuma może wspierać kontrolę masy ciała, ponieważ wpływa na wybrane procesy metaboliczne zachodzące w organizmie. W tym celu warto sięgnąć po imbir z kurkumą, który wykazuje właściwości wspierające proces trawienia tłuszczów oraz pobudzające wydzielanie żółci. Nie jest to jednak środek odchudzający sam w sobie. Najlepsze efekty przynosi połączenie zdrowej diety, aktywności fizycznej oraz produktów wspierających metabolizm. Często w tym kontekście wymienia się również zdrowotne właściwości czerwonej herbaty oraz aktywność fizyczną.
Kurkuma: właściwości antyseptyczne
Jakie właściwości ma kurkuma? Wśród nich wymienia się również działanie antyseptyczne. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że kurkumina może ograniczać rozwój niektórych bakterii i grzybów [2]. To właśnie dlatego od wieków wykorzystywano ją jako naturalny środek wspomagający leczenie drobnych infekcji.
Zastosowanie kurkumy
Wbrew powszechnej opinii, kurkumy nie stosuje się jedynie w kuchni.
● Wykorzystuje się ją również w kosmetyce, suplementacji oraz medycynie tradycyjnej.
● Można ją dodawać do zup, sosów, koktajli i napojów.
● Właściwości kurkumy w proszku cieszą się coraz większą popularnością, dlatego wiele osób sięga po tzw. złote mleko, czyli napój na bazie mleka i kurkumy.
● Kurkuma stosowana z piperyną zwiększa przyswajalność kurkuminy nawet kilkukrotnie [2]. Dlatego właśnie warto poznać także właściwości piperyny, która odpowiada za ten efekt.
Kurkuma właściwości: jak stosować?
Najprostszym sposobem jest dodawanie jej do codziennych posiłków.
● Świetnie komponuje się z ryżem, warzywami, daniami jednogarnkowymi i koktajlami.
● Można również przygotować napar z dodatkiem imbiru i cytryny.
● Wiele osób wykorzystuje także właściwości imbiru i łączy oba składniki w okresie jesienno-zimowym, jako naturalne wsparcie odporności.
● Kurkuma może wspierać trawienie i pomagać ograniczać wzdęcia, szczególnie po ciężkostrawnych posiłkach.
Przeciwwskazania
Chociaż kurkuma ma liczne właściwości zdrowotne, nie jest zalecana dla wszystkich. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z kamicą żółciową, chorobami dróg żółciowych oraz przyjmujące leki przeciwzakrzepowe. W przypadku chorób przewlekłych lub stosowania wielu leków warto najpierw skonsultować suplementację z lekarzem.
Skutki uboczne
Nadmierne spożycie kurkumy może prowadzić do dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, biegunka czy dyskomfort w jamie brzusznej. U niektórych osób mogą również wystąpić reakcje alergiczne. Dlatego suplementację należy prowadzić zgodnie z zaleceniami producenta.
FAQ
Wiele osób zastanawia się, jakie właściwości lecznicze ma kurkuma i kiedy warto po nią sięgać. Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Co daje spożywanie codziennie kurkumy?
Regularne spożywanie kurkumy może wspierać organizm dzięki jej właściwościom przeciwutleniającym i przeciwzapalnym. Należy jednak traktować ją jako składnik zdrowej, zbilansowanej diety.
Jak stosować kurkumę na refluks?
Niektóre osoby stosują kurkumę wspomagająco przy dolegliwościach trawiennych, jednak przy refluksie jej działanie może być indywidualne. W razie nasilonych objawów warto skonsultować się z lekarzem.
Czy kurkuma jest dobra na reumatyzm?
Dzięki właściwościom przeciwzapalnym kurkumina jest przedmiotem badań dotyczących wsparcia terapii chorób reumatycznych. Nie zastępuje jednak leczenia specjalistycznego.
zy można pić kurkumę przy chorych nerkach?
Osoby cierpiące na przewlekłe choroby nerek powinny skonsultować regularne stosowanie suplementów z kurkumą z lekarzem prowadzącym.
Kurkuma: podsumowanie
Za większość właściwości zdrowotnych kurkumy odpowiada kurkumina – aktywny związek roślinny wykazujący działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Przyprawa może wspierać pracę układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego oraz nerwowego, a także stanowić wartościowy element codziennej diety, warto jednak pamiętać, że może ona wspierać terapię, ale nie zastąpi specjalistycznego leczenia. Aby zwiększyć jej przyswajalność, warto wybierać preparaty zawierające piperynę [1,2].
Sprawdź: Olejek z oregano - właściwości lecznicze
Bibliografia
- Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: A Review of Its Effects on Human Health. Foods. 2017;6(10):92. https://www.mdpi.com/2304-8158/6/10/92 (dostęp online: 11.06.2026).
- National Center for Complementary and Integrative Health. Turmeric. https://www.nccih.nih.gov/health/turmeric (dostęp online: 11.06.2026).
- Hatcher H, Planalp R, Cho J, Torti FM, Torti SV. Curcumin: From ancient medicine to current clinical trials. Cell Mol Life Sci. 2008;65(11):1631-1652. https://link.springer.com/article/10.1007/s00018-008-7452-4 (dostęp online: 11.06.2026).
- Small GW, Siddarth P, Li Z, et al. Memory and Brain Amyloid and Tau Effects of a Bioavailable Form of Curcumin in Non-Demented Adults. Am J Geriatr Psychiatry. 2018;26(3):266-277. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1064748117306670 (dostęp online: 11.06.2026).
Materiał ten ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie należy go traktować jako jedynej podstawy do podejmowania decyzji. W przypadku wątpliwości lub przed podjęciem konkretnych działań, zawsze zaleca się konsultację z lekarzem lub farmaceutą.
