Badanie stawu biodrowego u noworodka: kiedy je wykonać i jak przebiega?

Po wyjściu ze szpitala z noworodkiem rodzice dostają długą listę zaleceń dotyczących opieki nad maluchem. Ważnym punktem w kalendarzu wizyt lekarskich, obok rutynowego badania słuchu u dzieci i noworodków, jest profilaktyczne badanie stawów biodrowych u niemowląt. U około 3% maluchów diagnozuje się dysplazję stawu biodrowego [1]. Wcześnie wykryta daje się łatwo skorygować. Zignorowana – prowadzi do utykania, bolesnych zwyrodnień, a w skrajnych przypadkach do trwałego kalectwa.

Dlaczego badanie stawów biodrowych u noworodka jest tak ważne?

Szkielet noworodka nie przypomina kości dorosłego człowieka. W większości składa się z miękkiej, elastycznej chrząstki, która w pierwszych miesiącach ulega zwapnieniu.

• W prawidłowo zbudowanym stawie biodrowym wyróżnia się głowę kości udowej stabilnie zagnieżdżoną w panewce. Gdy panewka jest zbyt płytka, głowa kości udowej zaczyna się z niej wysuwać.
• Kości nie są jeszcze twarde, więc każda nieprawidłowość w ustawieniu powoduje zniekształcenia rozwijającego się stawu.
• Szybkie wykrycie wadliwej budowy daje możliwość nakierowania rozwoju chrząstki na właściwy tor, zanim maluch zacznie obciążać nóżki.

Na czym polega badanie stawu biodrowego u noworodka?

Ogólne badanie stawu biodrowego u noworodka łączy ocenę fizykalną z obrazowaniem ultrasonograficznym. Wstępne badanie odbywa się zwykle jeszcze w szpitalu.

• Lekarz delikatnie odwodzi nóżki dziecka na boki, oceniając opór oraz stabilność stawu.
• Sprawdza tzw. objaw Ortolaniego (przeskakiwanie kości) i objaw Barlowa (łatwość jej wysuwania z panewki) [2, 3] oraz bada symetrię fałdów na udach.
• W przypadku porodów miednicowych lub wad w rodzinie często zleca się poszerzoną diagnostykę.

Kiedy robi się USG bioderek u noworodka?

Zgodnie z zaleceniami ramy czasowe na wykonanie badania bioderek wyglądają następująco:

• pierwsze dni życia: wstępna kontrola manualna na oddziale neonatologicznym;
• 4. – 6. tydzień życia: optymalny czas na rutynowe badanie USG u ortopedy;
• pierwsze 2 – 3 tygodnie życia: przyspieszona wizyta, gdy badanie fizykalne wykryje nieprawidłowości lub dziecko rodziło się miednicowo.

Wizytę kontrolną wyznacza się zazwyczaj w okolicy 3. miesiąca życia, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Sprawdź też: ile trwa okres noworodkowy.

Jak przebiega USG stawów biodrowych?

Chrząstki nie widać na klasycznym zdjęciu RTG, dlatego podstawą jest badanie USG. Jest to procedura bezbolesna i trwa kilka minut. Niemowlę układa się na boku. Lekarz przykłada do biodra głowicę pokrytą żelem do USG i mierzy na ekranie kąty nachylenia panewki. Na tej podstawie określa poziom dojrzałości stawu. Badanie to, choć bezbolesne, może wywołać u maluszka dyskomfort. Dlatego dobrze zawczasu wiedzieć, co zrobić, kiedy noworodek jest niespokojny.

Co oznacza wynik badania?

Lekarz ocenia stan bioderek w skali od 1 do 4 [4]. Dla rodzica najważniejsza jest prosta informacja: czy staw jest stabilny, czy wymaga wsparcia. 

• Typ I: biodro prawidłowe i dojrzałe, nie wymaga żadnej interwencji.
• Typ II: biodro fizjologicznie niedojrzałe lub z łagodną dysplazją, ale w większości przypadków wystarcząca jest odpowiednia pielęgnacja (prawidłowe układanie i noszenie dziecka) oraz czas.
• Typ III i IV: biodro dysplastyczne lub zwichnięte. Głowa kości udowej wysuwa się ze swojego miejsca albo leży całkowicie poza nim. Wymaga leczenia ortopedycznego, np. założenia szelek Pavlika.

Przy niedojrzałości stawu biodrowego warto wiedzieć, jak pielęgnować noworodka – właściwe noszenie i unikanie prostowania nóżek na siłę stymulują prawidłowy rozwój bioderek.

Jakie objawy powinny skłonić rodziców do konsultacji?

Dysplazja nie wywołuje bólu, dlatego łatwo przeoczyć jej początki. Sygnały ostrzegawcze, które powinny skłonić rodziców do konsultacji z pediatrą, to:

• asymetryczne fałdki skóry na pośladkach i udach;
• opór przy odchylaniu jednej z nóżek na bok podczas przewijania;
• wyczuwalne przeskakiwanie lub „chrupanie” w stawie;
• zauważalna różnica w długości nóżek.

Sprawdź też, kiedy noworodek zaczyna widzieć.

FAQ

Co jeszcze warto wiedzieć o kontroli prawidłowego rozwoju stawów biodrowych u najmłodszych?

Kiedy najlepiej wykonać USG bioderek u noworodka?

Optymalne okienko diagnostyczne przypada na 4. – 6. tydzień życia. Wtedy chrząstka reaguje najlepiej na ewentualne leczenie.

Ile kosztuje badanie bioder u noworodka?

Ze skierowaniem od pediatry badanie stawów biodrowych u niemowląt na NFZ jest bezpłatne. Wizyta prywatna bez skierowania kosztuje średnio od 150 do 250 zł.

Kiedy zrobić USG bioderek u noworodka urodzonego przedwcześnie?

U wcześniaków decyduje wiek korygowany oraz zalecenia neonatologa prowadzącego malucha.

Jak układać dziecko, aby nie zaszkodzić bioderkom?

Nie prostuj nóżek dziecka na siłę i unikaj ciasnego spowijania. Podnosząc pupę przy przewijaniu, chwytaj za pośladki, a nie za stopy. Codzienność z maluszkiem ułatwią dobrze dobrane akcesoria dziecięce.

Czy USG bioderek trzeba powtarzać?

Standardem są 2 – 3 wizyty w 1. roku życia:

• ok. 6. tygodnia;
• w 3. miesiącu;
• ewentualnie gdy maluch zaczyna chodzić.

Liczbę wizyt kontrolnych sugeruje lekarz ortopeda, biorąc pod uwagę prawidłowość rozwoju bioderek.

Badanie stawu biodrowego u noworodka: podsumowanie

Wczesna diagnostyka to jedyna szansa na bezbolesne skorygowanie wad rozwojowych stawu. Właśnie dlatego rutynowe badanie stawu biodrowego u noworodka jest nieodzownym elementem profilaktyki, które w razie wykrycia nieprawidłowości umożliwia szybkie podjęcie leczenia.

Źródła

1. Ortega-Silva M, Navarro-Cáceres P, Sol MD. Developmental Dysplasia of the Hip in Infants: Prevalence and Risk Factors. Medicina (Kaunas). 2026 Jun 23;62(7):1215. doi: 10.3390/medicina62071215. PMID: 42512758; PMCID: PMC13414393.
2. Mubarak SJ. In search of Ortolani: the man and the method. J Pediatr Orthop. 2015 Mar;35(2):210-6. doi: 10.1097/BPO.0000000000000250. PMID: 25197944.
3. Lankinen V, Helminen M, Bakti K, Välipakka J, Laivuori H, Hyvärinen A. Early abduction treatment versus observation in Barlow-positive and mildly unstable hips. BMC Pediatr. 2025 Aug 4;25(1):596. doi: 10.1186/s12887-025-05940-x. PMID: 40759956; PMCID: PMC12323165.
4. Braga SR, Júnior AR, Akkari M, Figueiredo MJPSS, Waisberg G, Santili C. Developmental Dysplasia of the Hip - Part 1. Rev Bras Ortop (Sao Paulo). 2023 Jul 31;58(6):e839-e846. doi: 10.1055/s-0042-1758371. Erratum in: Rev Bras Ortop (Sao Paulo). 2024 Apr 10;59(2):e336. doi: 10.1055/s-0044-1785685. PMID: 38077773; PMCID: PMC10708981.