Blizny po ospie: jak im zapobiegać i jak się ich pozbyć?

Ospa wietrzna to powszechna i zakaźna choroba wirusowa, która dotyka głównie dzieci, ale może rozwinąć się również u dorosłych. Mimo że od 2012 r. szczepienia przeciw ospie są bezpłatne dla najmłodszych dzieci, które zakwalifikowały się do placówek opiekuńczych, to nadal wiele osób choruje i niejednokrotnie zmaga się z nieprzyjemnymi powikłaniami, takimi jak blizny po ospie.. Jak się pozbyć tych śladów i jak im zapobiegać? Sprawdź!

Blizny po ospie: skąd się biorą?

Czy po ospie zostają blizny? To się zdarza, ale warto pamiętać, że nie jest to „normalny” etap choroby, tylko skutek powikłanego lub nieprawidłowego gojenia zmian skórnych. Wirus ospy wietrznej namnaża się przede wszystkim w komórkach naskórka, jednak proces zapalny może sięgnąć głębiej. Czasami dochodzi wtedy do uszkodzenia struktur skóry właściwej, martwicy tkanek i zaburzeń mikrokrążenia. Naskórek jest w stanie zregenerować się niemal w 100%, ale skóra właściwa już nie. W miejscu ubytku powstaje blizna zanikowa.

Silny świąd towarzyszący infekcji sprzyja drapaniu zmian skórnych, dlatego istnieje większe ryzyko powstania blizn po ospie u dzieci, które nie potrafią jeszcze kontrolować tego odruchu. Drapanie często prowadzi do pogłębienia stanu zapalnego i zaburzenia procesu gojenia w wyniku:

• uszkodzenia mechanicznego zmiany (np.zerwania strupka lub pęcherzyka);
• nadkażenia bakteryjnego.

Jak wyglądają blizny po ospie?

Jak wyglądają blizny po ospie wietrznej? To blizny zanikowe, które mają postać charakterystycznych dołków – małych, owalnych lub okrągłych zagłębień, bardzo często widocznych na twarzy. W odróżnieniu od tzw. blizn przerosłych nie powstaje nadmiar kolagenu, ale jego niedobór i dochodzi do utraty fragmentu skóry właściwej.

Jak uniknąć blizn po ospie?

Zapobieganie bliznom po ospie wietrznej zaczyna się na długo przed etapem gojenia skóry, a nawet przed samą chorobą. Znaczenie ma zarówno ograniczenie liczby i głębokości zmian skórnych, jak i stworzenie warunków do ich prawidłowego, niepowikłanego gojenia.

Co na blizny po ospie dla dziecka? Szczepienie ochronne

Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia ryzyka blizn pozostaje szczepienie przeciw ospie wietrznej. 

• Szczepionka jest zarejestrowana dla dzieci od ukończenia 9. miesiąca życia, jednak specjaliści zalecają przeprowadzenie szczepienia między 12. a 18. miesiącem życia (podanie 2 dawek w odstępie co najmniej 6 tygodni). 
• Maluchy mają skórę cieńszą, delikatniejszą i bardziej podatną na powikłania zapalne, dlatego ospa u niemowlaka wiąże się z większym ryzykiem trwałych uszkodzeń i blizn. 
• U dzieci zaszczepionych choroba, jeśli w ogóle wystąpi, ma zwykle łagodniejszy przebieg i rzadziej dochodzi do nadkażeń bakteryjnych.

Warto też pamiętać, że u dorosłych powyżej 20. roku życia, którzy nie chorowali na ospę wietrzną i nie zostali zaszczepieni, infekcja jest bardziej niebezpieczna, a ryzyko zgonu – nawet 10-20 razy większe niż u dzieci (https://www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/71841,szczepienie-przeciwko-ospie-wietrznej).

Zmniejszenie świądu w przebiegu ospy

Zapanowanie nad odruchem drapania bywa trudne (zwłaszcza u małych dzieci), dlatego profilaktyka powinna opierać się na zmniejszaniu świądu, a nie wyłącznie na zakazach. Aby ograniczyć ten mechanizm, warto:

• regularnie skracać paznokcie dziecka;
•  zakładać cienkie rękawiczki ochronne na noc;
•  stosować preparaty łagodzące świąd i suchość skóry;
• zapewnić odpowiednie warunki w pomieszczeniu (np. nieco niższa temperatura, świeże powietrze).

Poza tym skóra w przebiegu ospy wymaga delikatnego traktowania. Zaleca się:

•  łagodne oczyszczanie bez intensywnego tarcia;
• unikanie preparatów wysuszających i drażniących;
• stosowanie środków wspierających barierę naskórkową.

Co na blizny po ospie może pomóc?

Czy da się pozbyć blizn po ospie? To zależy. Wygląd śladów po ospie zależy od głębokości uszkodzenia skóry, wieku pacjenta oraz czasu, jaki upłynął od zakończenia choroby. W praktyce oznacza to, że nie każdą bliznę da się całkowicie usunąć, ale w wielu przypadkach możliwe jest wyraźne zmniejszenie jej widoczności.

• Płytkie, świeże blizny mogą z czasem ulec samoistnemu spłyceniu, szczególnie u dzieci.
• Starsze i głębsze zmiany zwykle wymagają ukierunkowanego leczenia, a celem terapii jest poprawa struktury skóry, a nie całkowite „zniknięcie” blizny.

Blizny po ospie: preparaty bez recepty

W przypadku świeżych lub płytkich zmian pierwszy etap leczenia to najczęściej produkty do pielęgnacji blizn (dostępne również bez recepty), które wymagają regularnego stosowania przez wiele tygodni lub miesięcy. 

• Można sięgnąć np. po kremy z retinolem, który ma klinicznie udowodnione działanie pobudzające produkcję kolagenu (https://www.healthline.com/health/chickenpox-scars). 
• Takie preparaty wykazują największą skuteczność wtedy, gdy blizny są niedojrzałe, a skóra zachowała jeszcze zdolność do przebudowy.
• W przypadku głębokich blizn zanikowych ich działanie bywa ograniczone.

Jak zlikwidować blizny po ospie? Metody profesjonalne

Głębsze lub utrwalone blizny po ospie często wymagają leczenia specjalistycznego. Profesjonalne procedury nie działają jednorazowo – zwykle wymagają serii zabiegów i odpowiedniej pielęgnacji pozabiegowej. Metody stosowane w gabinetach dermatologicznych lub medycyny estetycznej mają na celu:

• pobudzenie przebudowy kolagenu;
• wyrównanie struktury skóry;
• zmniejszenie głębokości zagłębień.

Dostępne opcje to m.in.

• wypełniacze (np. kwas hialuronowy lub tłuszcz);
• mikronakłuwanie;
• laseroterapia;
• mikrodermabrazja;
• peelingi chemiczne.

W ostateczności lekarz może zaproponować też chirurgiczne wycięcie blizny (zamiast wgłębienia pozostaje jednak blizna liniowa) oraz przeszczep skóry. Wybór metody zależy od:

• typu blizn;
• ich lokalizacji;
• wieku pacjenta;
• fototypu skóry.

Blizny po ospie: domowe sposoby

Domowe metody mogą pełnić funkcję wspomagającą, szczególnie w przypadku bardzo płytkich zmian lub jako uzupełnienie innych form terapii. Ich celem jest:

• poprawa nawilżenia skóry;
• wsparcie naturalnych procesów regeneracyjnych
• utrzymanie elastyczności tkanek.

Warto jednak podkreślić, że domowe sposoby nie usuwają głębokich blizn zanikowych, a ich działanie ma charakter łagodny i długofalowy. Za składniki skuteczne w naturalnym i domowym leczeniu śladów po ospie uchodzą np.:

• witamina E;
• aloes;
• masło kakaowe.

Badania dotyczące działania powyższych substancji jednak tego nie potwierdzają. Amerykańska Akademia Dermatologii wręcz odradza stosowania witaminy E na blizny, ponieważ może to potencjalnie pogorszyć ich wygląd (https://www.healthline.com/health/chickenpox-scars).

Blizny po ospie: często zadawane pytania

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na kilka częstych pytań na temat blizn po ospie.

Ile schodzą ślady po ospie? Jak długo się utrzymują?

Czas utrzymywania się śladów po ospie wietrznej zależy od ich charakteru. Nie każdy ślad po ospie jest blizną, dlatego warto to rozróżnić. U wielu dzieci i dorosłych po ustąpieniu strupków widoczne są zaczerwienienia, jaśniejsze lub ciemniejsze plamki albo przejściowe nierówności skóry. Takie zmiany mają charakter pozapalny i zwykle stopniowo bledną w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy, wraz z naturalną regeneracją skóry.

Czy blizny po ospie znikają?

Blizny po ospie wietrznej, czyli trwałe zagłębienia skóry, nie znikają samoistnie i utrzymują się przez wiele lat, a często przez całe życie. Mogą jednak z czasem stać się mniej widoczne.

Kiedy blizny po ospie wymagają leczenia?

Jeśli po kilku miesiącach od przebytej ospy widoczne są trwałe zagłębienia skóry, które nie ulegają spłyceniu, warto rozważyć ukierunkowane postępowanie. W takich przypadkach sama regeneracja skóry zwykle nie wystarcza.

Czy blizny po ospie są częstsze na twarzy?

Tak, blizny po ospie wietrznej częściej dotyczą twarzy, ponieważ skóra w tej okolicy jest cieńsza i bardziej narażona na drapanie oraz uszkodzenia w trakcie choroby.

Blizny po ospie: podsumowanie

Blizny po ospie wietrznej nie są nieuniknione. Najczęściej stanowią efekt głębokiego uszkodzenia skóry, powikłanego gojenia, nadkażeń lub intensywnego drapania. Odpowiednie działania podjęte przed zachorowaniem oraz w trakcie choroby mogą znacząco ograniczyć ryzyko ich powstania.