Krwawnik pospolity to popularna polska roślina w Polsce, znana z wielu właściwości i szerokiego zastosowania. Jak działa krwawnik, kiedy warto go stosować i jakich efektów można się spodziewać? Przeczytaj nasz artykuł.
Krwawnik pospolity: co to jest?
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) to roślina z rodziny astrowatych. Występuje w klimacie umiarkowanym w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Rośnie naturalnie także w Polsce, niemal na całym obszarze kraju [1]. Można go znaleźć przede wszystkim na suchych łąkach, pastwiskach i w pobliżu lasów [3]. Głównym surowcem zielarskim są części nadziemne (ziele i kwiatostan).
Krwawnik jest źródłem substancji, takich jak [1,2,3]:
- olejki eteryczne [1,3];
- kumaryny [1];
- flawonoidy [1]
- laktony seskwiterpenowe [1];
- triterpeny [1];
- garbniki [1];
- sterole [1,3];
- kwasy organiczne [1,3]l
- kwas izowalerianowy [3].
Dokładny skład i zawartość poszczególnych składników zależy jednak od miejsca i warunków uprawy rośliny. Mimo to nie ma wątpliwości, że jest to roślina o bardzo bogatym i ciekawym składzie. Historia wykorzystania krwawnika w medycynie, kosmetyce i kuchni jest bardzo długa, a dziś roślina budzi rosnące zainteresowanie wielu naukowców i medyków [3].
Dowiedz się więcej na temat tego, czym są zioła i jak je stosować, aby wesprzeć organizm.
Krwawnik pospolity: właściwości
Każda substancja biologicznie aktywna obecna w zielu krwawnika pospolitego ma nieco inne działanie. W literaturze naukowej najlepiej udowodnione i opisane są następujące właściwości krwawnika pospolitego [1,2]:
- przeciwskurczowe [1];
- przeciwzapalne [1];
- antyoksydacyjne [1];
- przeciwkrwotoczne [2].
Przypuszcza się także, że alkaloidy z liści krwawnika działają przeciwbólowo, a flawonoidy antyagregacyjnie (zmniejszają ryzyko powstawania zakrzepów) [1].
Sprawdź leki na niestrawność, wspierające zdrowie układu trawiennego.
Krwawnik pospolity: działanie
Właściwości krwawnika pospolitego sprawiają, że działa:
- rozkurczowo na mięśnie gładkie (zwłaszcza jelit, dróg żółciowych i moczowych);
- przeciwzapalnie;
- bakteriostatycznie;
- przeciwbólowo [2].
Krwawnik pospolity: zastosowanie w medycynie
Medycyna naturalna od tysięcy lat wykorzystuje ziele krwawnika w celu profilaktyki i wspierania leczenia wielu problemów zdrowotnych [3].
- Największą popularnością cieszy się w medycynie w Chinach, Indiach i Pakistanie [3].
- Wzmianki o krwawniku pojawiły się nawet w mitologii greckiej. Achilles wykorzystywał go do opatrywania ran i obrażeń doznanych podczas walk [6].
- W Europie roślina miała zastosowanie jako środek hamujący krwawienie, wspomagający leczenie drobnych ran i owrzodzeń. Stosowano go też na stany zapalne skóry i w celu profilaktyki oparzeń słonecznych. [3]
- Tradycyjna medycyna chińska opisuje krwawnik jako środek przeciwkrwotoczny, przyspieszający gojenie ran, oparzeń i żylaków. [3]
- Krwawnik wykorzystywano także do leczenia malarii, żółtaczki i stanów zapalnych wątroby [3].
Współczesna nauka potwierdza przeciwskurczowe i przeciwzapalne działanie krwawnika. Z tego powodu można wykorzystać go w przypadku zespołu jelita drażliwego, bólu żołądka oraz jelit. Roślinę stosuje się również w problemach ginekologicznych, zwłaszcza bolesnym miesiączkowaniu. Inne wskazania obejmują:
- reumatyczne bóle stawów;
- hemoroidy;
- bóle głowy;
- dnę moczanową;
- zapalenie pęcherza moczowego [3].
Sprawdź, jakie są skuteczne zioła na nadciśnienie i jak je stosować.
Krwawnik pospolity: zastosowanie w kosmetyce
Krwawnik pospolity, jego ekstrakty i olej, są częstym składnikiem kosmetyków do pielęgnacji skóry. Kiedy warto wprowadzić go do swojej pielęgnacji?
- Nadmierne tworzenie się zaskórników.
- Przebarwienia i blizny potrądzikowe.
- Rozszerzone pory.
- Nadmierne przetłuszczanie cery i skóry głowy.
- Nadmierne wypadanie włosów.
- Podrażnienia i stany zapalne skóry.
Ziele krwawnika występuje też w kosmetykach:
- oczyszczających;
- przeciwtrądzikowych;
- łagodzących;
- matujących. [3]
Jest częstym składnikiem maseczek, kremów oraz szamponów [3].
Krwawnik pospolity: zastosowanie w kuchni
Krwawnik pospolity, a zwłaszcza jego liście, łodygi i kwiaty, mogą być składnikiem domowych posiłków, jednak nie jest to popularne zastosowanie.
- Ziele krwawnika najczęściej wykorzystuje się do przygotowania domowych naparów i herbatek [3].
- W sklepach zielarskich można dostać suszone ziele w formie preparatów jednoskładnikowych.
- Krwawnik pojawia się też w wieloskładnikowych herbatkach ziołowych. Często występuje w połączeniu z rumiankiem, melisą i koprem włoskim.
Krwawnik pospolity: jak stosować?
Niestety, mimo licznych badań potwierdzających prozdrowotne właściwości krwawnika brakuje oficjalnych rekomendacji dotyczących jego stosowania i dawkowania.
- Najczęściej zaleca się rozpoczęcie od domowych naparów przygotowanych z 1 łyżeczki suszonego ziela.
- Przed wprowadzeniem suplementów zawierających ekstrakty z krwawnika pospolitego wskazana jest konsultacja z lekarzem i farmaceutą.
- Ważne jest też przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących dawkowania i czasu trwania suplementacji.
Sprawdź dostępne herbaty i mieszanki ziołowe.
Krwawnik pospolity: skutki uboczne
Krwawnik pospolity to stosunkowo bezpieczny surowiec, jednak u niektórych osób może powodować reakcje alergiczne, objawiające się wysypką skórną i swędzeniem. Krwawnik może też powodować nadwrażliwość na promieniowanie słoneczne oraz wchodzić w interakcje z lekami [2].
Ziele krwawnika: przeciwwskazania
Przeciwwskazania do stosowania ziela krwawnika obejmują:
- okres ciąży i karmienia piersią – brakuje badań oceniających bezpieczeństwo krwawnika u kobiet ciężarnych i karmiących. Dlatego nie należy go stosować bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym;
- wiek poniżej 12 lat – bezpieczeństwo stosowania krwawnika u dzieci i nastolatków jest kwestią kontrowersyjną, niepotwierdzoną naukowo. W związku z tym nie należy wprowadzać go na własną rękę;
- uczulenie na rośliny z rodziny astrowatych – istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji alergicznych.
Dodatkowo należy zachować ostrożność w przypadku przyjmowania jakichkolwiek leków, zwłaszcza przeciwzakrzepowych. Przed wprowadzeniem naparów lub suplementów z krwawnikiem należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia niebezpiecznych interakcji i zmiany działania leków [3,4].
Krwawnik pospolity: najczęstsze pytania
Poznaj odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące krwawnika pospolitego i tego, jak prawidłowo go stosować.
Jakie choroby leczy krwawnik?
Krwawnik ma zastosowanie w przypadku:
- chorób przewodu pokarmowego;
- objawów żołądkowo-jelitowych;
- niektórych zaburzeń ginekologicznych;
- schorzeń, w przebiegu których pojawia się stan zapalny i dolegliwości bólowe.
Warto jednak podkreślić, że krwawnik nie leczy chorób, ale może być elementem wspierającym organizm [1,2,3]. Nigdy nie zastępuje leczenia farmakologicznego.
Na co można stosować krwawnik?
Krwawnik ma bardzo szerokie zastosowanie. Można stosować go np. na:
- problemy trawienne (zwłaszcza nudności, brak łaknienia);
- bóle stawów (np. w przebiegu choroby reumatycznej stawów);
- bóle menstruacyjne.
Sprawdza się również w przypadku trądziku, stanów zapalnych i podrażnień skóry [1,2,3].
Kiedy nie można pić krwawnika?
Przeciwwskazaniem do picia krwawnika jest przede wszystkim ciąża i karmienie piersią. Nie zaleca się go również u dzieci poniżej 12 roku życia. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe [4].
Czy krwawnik można spożywać na surowo?
W przeszłości liście krwawnika stosowano jako dodatek do dań wytrawnych np. sałatek, jednak obecnie zaleca się dużą ostrożność, ze względu na potencjalne ryzyko zatrucia. Surowy krwawnik można jeść w niewielkich ilościach, choć najpopularniejszą metodą wciąż są napary z jego liści [5].
Jakie witaminy ma krwawnik?
Krwawnik zawiera przede wszystkim witaminę C, a także minerały, takie jak miedź, potas i sole wapnia [3].
Jakie jest działanie krwawnika na skórę?
Krwawnik działa na skórę łagodząco i przeciwzapalnie. Może zredukować trądzik i widoczność blizn potrądzikowych. Zmniejsza też nadmierne przetłuszczanie się skóry i włosów oraz ogranicza ich wypadanie.
Podsumowanie
Krwawnik pospolity to roślina o bardzo bogatym składzie chemicznym i wielu właściwościach prozdrowotnych. Ze względu na swoje działanie przeciwzapalne i przeciwskurczowe znajduje zastosowanie w łagodzeniu problemów trawiennych, korzystnie wpływa też na skórę. Warto jednak pamiętać, że nie ma działania leczniczego, a jedynie wspomaga organizm w niektórych stanach chorobowych. Należy stosować go z umiarem, najlepiej po konsultacji z lekarzem.
