Przepuklina kresy białej to nieprawidłowe przemieszczenie się części jelit pod warstwę skóry w linii pośrodkowej brzucha, najczęściej nad pępkiem. Początkowo pacjent wyczuwa tam elastyczny mały guzek, który po uciśnięciu znika. W miarę rozwoju przepukliny, guzek może się powiększać i sprawiać ból, wpływając niekorzystnie na codzienne funkcjonowanie. Po przeczytaniu artykułu dowiesz się jakie są przyczyny przepukliny kresy białej. Czy jest to odwracalna dolegliwość i czy może wystąpić u każdego? Poznaj możliwe sposoby jej leczenia. 

Czym jest przepuklina kresy białej? 

Przepuklina brzuszna (ICD-10: K43) powstaje w przypadku przemieszczenia się wnętrzności poza jamę brzuszną przez jej naturalne otwory lub miejsca o osłabionej oporności w jej ścianie. Czym jest kresa biała? Jest to silne pasmo zbudowane z tkanki łącznej, które przebiega pod skórą w linii pośrodkowej brzucha, przez całą jego długość. Kresa biała znajduje się zatem między wyrostkiem mieczykowatym mostka a spojeniem łonowym, pomiędzy mięśniami prostymi brzucha.  

Przepuklina kresy białej to patologiczny ubytek, do którego przez mały otwór w miejscu obniżonej oporności mogą się przemieszczać narządy jamy brzusznej (najczęściej jelita). Opisywana przepuklina jest z reguły przepukliną zewnętrzną, czyli jest przemieszczona pod skórę powłok brzusznych, tworząc uwypuklenie. Występuje najczęściej nad pępkiem, w nadbrzuszu. Do przyczyn, które mogą spowodować wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego, a co za tym idzie wytworzenie się przepukliny, możemy zaliczyć: 

  • gwałtowny kaszel; 
  • parcie na stolec; 
  • intensywny śmiech; 
  • nadmierny wysiłek fizyczny; 
  • wymioty. 

 

Objawy przepukliny kresy białej 

Kiedy przepuklina jest jeszcze mała, zazwyczaj nie daje żadnych objawów. Wraz z jej powiększaniem mogą się pojawić niecharakterystyczne symptomy, które mogą sugerować choroby żołądka, dwunastnicy, jelit, trzustki lub dróg żółciowych. Jak ją rozpoznać? Przepuklina może wyglądać jak mały elastyczny guzek wielkości pestki wiśni lub orzecha laskowego w nadbrzuszu. Jest to wyczuwalne zgrubienie, które jest najbardziej widoczne w czasie napinania mięśni brzucha. U osób otyłych może być niewidoczne.  

Jakie jeszcze objawy mogą towarzyszyć przepuklinie kresy białej? Mogą to być: 

  • uczucie pociągania podczas pochylania się do przodu; 
  • wyraźne uwypuklenie zawierające sieć większą lub pętlę jelita; 
  • wzdęcia, nudności i wymioty, zgaga, odbijanie i zaparcia; 

czasem poszerzenie przestrzeni (rozstęp >2,5 cm) między brzegami mięśni prostych brzucha; 

dolegliwości bólowe, które mogą być ostre i gwałtowne lub stałe i narastające stopniowo. Kiedy silnemu i stałemu bólowi przepukliny zaczyna towarzyszyć zaczerwienie skóry i tkliwość może to świadczyć o uwięźnięciu. W takiej sytuacji należy jak najszybciej skontaktować się z chirurgiem. 

 

Diagnostyka przepukliny kresy białej 

Należy podkreślić, że nie istnieją specyficzne badania laboratoryjne, które potwierdziłyby obecność takiej przepukliny. Diagnostyka powinna zacząć się przede wszystkim od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu, a najlepiej u chirurga 

Specjalista powinien przeprowadzić szczegółowy wywiad z pacjentem, a następnie dokładnie obejrzeć i zbadać dotykiem obszar wzdłuż kresy białej w pozycji stojącej. Lekarz często prosi pacjenta o zakasłanie w celu lepszego uwidocznienia przepukliny. Aby potwierdz diagnozę można wykonać zarówno USG jamy brzusznej, jak i tomografię komputerową. 

Większość przepuklin wymaga leczenia chirurgicznego, dlatego też lekarz najczęściej kwalifikuje pacjenta do zabiegu usunięcia przepukliny 

 

U kogo może pojawić się przepuklina kresy białej? 

Przepuklina kresy białej występuje u 3-5% populacji. Dotyczy zwykle osób między 20. a 50. rokiem życia. Występuje trzykrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Do czynników osłabiających napięcie ścian brzucha, a w konsekwencji prowadzących do powstania przepukliny kresy białej, należą: 

  • czynniki genetyczne, które zaburzają produkcję i metabolizm kolagenu (element tkanki łącznej, która składa się na kresę białą); 
  • obecność chorób, które pogarszają wytrzymałość tkanek czy powodują nieprawidłowe gojenie się ran (m.in. cukrzyca, niedożywienie); 
  • częste epizody wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej (przewlekły uporczywy kaszel, zaparcia, rozrost prostaty, praca fizyczna); 
  • po wcześniejszych zabiegach operacyjnych, które zostawiły blizny; 
  • stale zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej (u osób otyłych czy u kobiet w ciąży). 

Przepuklina kresy białej może występować również u dzieci, w tym u niemowląt. U dorosłych przepukliny są najczęściej nabyte. Z kolei u dzieci wynikają one z powodu wrodzonych defektów powłok brzusznych, ale są też często wynikiem naturalnego rozwoju. Mogą się one ujawnić dopiero w okresie przedszkolnym.  

 

Leczenie i rehabilitacja przepukliny kresy białej 

Należy podkreślić, że przepuklina kresy białej nie wchłania się samoistnie. Istnieje duże ryzyko, że się nawet powiększy i przez to powstaną dodatkowe powikłania oraz nasilenie bólu, które ostatecznie doprowadzą do interwencji chirurgicznej. Nie istnieją środki farmakologiczne na przepuklinę - jedynym skutecznym sposobem leczenia jest operacja.  

Często okazuje się, że przepuklina kresy białej nie wymaga pilnego zabiegu. Przez miesiące oczekiwania na operację, warto w międzyczasie korzystać z rehabilitacji. Regularne wizyty u wykwalifikowanego fizjoterapeuty ma przede wszystkim na celu: 

  • wzmocnić mięśnie brzucha; 
  • ogranicz ryzyko nawrotu przepukliny; 
  • skróc dalszy proces leczenia; 
  • umożliwić pacjentowi szybszy powrót do zdrowia. 

Aby przyśpieszyć proces rekonwalescencji po operacji warto skupić się na różnych technikach (np: używaniu elastycznych taśm – taping, czy wykonywaniu masażu), a także ćwiczeniach, które doprowadzą do zmniejszenia napięcia kresy białej i zaangażują głównie mięśnie: 

  • poprzeczny brzucha; 
  • dna miednicy; 
  • przykręgosłupowe.  

Jakie ćwiczenia na przepuklinę kresy białej? 

Istnieją takie aktywności fizyczne, które niestety doprowadzado rozchodzenia się na boki mięśni brzucha. Ten stan bardzo sprzyja pojawieniu się przepukliny kresy białej. Aby temu zapobiec, należy unikać: 

  • zbyt intensywnych i częstych ćwiczeń (m.in: brzuszków, skakania, przysiadów); 
  • podnoszenia i przenoszenia ciężkich przedmiotów w nieprawidłowy sposób; 
  • kaszlu bez podtrzymywania mięśni; 
  • podnoszenia się z pozycji leżącej poprzez jednoczesne podciąganie i skręcanie. 
 
 

Nie są znane sposoby zapobiegania wystąpieniu przepukliny kresy białej. Jeśli nie ma wskazań do operacji, często wystarcza stosowanie przez chorego pasa przepuklinowego. Ryzyko rozwoju tej przypadłości mogą zmniejszyć kontrolowane ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i mięśnie dna miednicy (oczywiście dostosowane do możliwości każdego pacjenta). Należy pamiętać o tym, aby unikać nadmiernego parcia podczas oddawania moczu lub stolca. 

Warto regularnie poprawiać ogólną kondycfizyczną i przede wszystkim nie dopuszczać do rozwoju otyłości. Pozytywne efekty mogą przynieść: 

  • pilates; 
  • joga; 
  • ćwiczenia w wodzie; 
  • spacery; 
  • ćwiczenia oddechowe. 

 

Operacja kresy białej - ile trwa i na czym polega? 

Jeżeli nie można ręcznie odprowadzić bardzo bolesnej przepukliny (czyli nie można wepchnąć jej do środka), lekarz pilnie decyduje się na operację. Gdy pacjent ma odprowadzalną przepuklinę, która mu coraz bardziej doskwiera - jest kwalifikowany na operację w trybie planowym.  

W przypadku, kiedy przepuklina jest mała, łatwo ją odprowadzić i nie daje dolegliwości, to wystarczy regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne u chirurga. Podsumowując - operacja przepukliny kresy białej jest zabiegiem, który prędzej czy później będzie nieunikniony. Dlaczego? Ponieważ przepuklina wraz z upływem czasu powiększa się. Nawet w sytuacji gdy nie sprawia ona dolegliwości, to istnieje zawsze ryzyko jej uwięźnięcia. To stan potencjalnie niebezpieczny dla zdrowia i życia pacjenta.  

Chirurgiczna naprawa przepukliny w obrębie nadbrzusza jest powszechną i skuteczną procedurą. Nie ma jednej, najlepszej metody operacji. Każda ma swoje plusy i minusy. Rodzaj zabiegu jest dobierany przez chirurga w zależności od: wielkości przepukliny kresy białej, stanu skóry wokół przepukliny, ogólnego wyjściowego stanu pacjenta. Do obecnie stosowanych metod leczenia operacyjnego przepuklin należą: 

  • operacja klasyczna (otwarta) - to najczęściej wykonywana operacja przepuklin na świecie. Jej etapy to: 
  • przygotowanie pacjenta: płynoterapia, podanie leków (przeciwbólowych, rozkurczowych, uspokajających), zastosowanie antybiotyku okołozabiegowo oraz właściwego znieczulenia; 
  • nacięcie skóry w okolicy przepukliny; 
  • wypreparowanie worka przepuklinowego z zawartością oraz ocena, czy, na przykład, nie ma cech martwicy; 
  • odprowadzenie worka do prawidłowego położenia we wnętrzu jamy brzusznej; 
  • naprawienie ubytku w ścianie jamy brzusznej; 
  • odtworzenie ściany jamy brzusznej oraz jej wzmocnienie z wykorzystaniem różnych materiałów, np. siatek z tworzywa sztucznego lub bez siatek, ale z tkanek własnych pacjenta; 
  • gdy powstał szeroki rozstęp mięśni prostych brzucha - zszycie pochewek mięśniowych; 
  • zszycie tkanki podskórnej i skóry; 
  • czasem konieczne jest założenie drenu w ranie z powodu ryzyka krwawień czy wysięków. 
  • operacja laparoskopowa polega na wykonaniu zwykle trzech niewielkich cięć skóry. Podskórnie wprowadza się specjalne rurki, przez które wprowadza się kamerę i specjalistyczne narzędzia chirurgiczne. Umieszcza się siatkę i umocowuje się ją do otrzewnej ściennej. 

Ile trwa operacja przepukliny kresy białej? Czas trwania zabiegu zależy od stopnia rozwoju schorzenia oraz wybranej metody chirurgicznej i zazwyczaj trwa od 30 do 60 minut. 

Pacjenci po operacji przepukliny kresy białej mogą wymagać zwolnienia lekarskiego na 2-4 tygodnie. Najczęściej chirurdzy zalecają rezygnację z jakiegokolwiek wysiłku fizycznego przez pierwsze dwa tygodnie, a przez okres do około 3 miesięcy unikanie znacznego wysiłku. Należy stosować się do tych zaleceń i zgłaszać się na umówione wizyty.  

Pacjent po operacji przepukliny kresy białej może odczuwać ból nawet przez 48 godzin. Większość osób może wrócić do domu tego samego dnia, w którym odbyła się operacja. Czas rekonwalescencji po operacji przepukliny brzusznej jest różny i zależy od predyspozycji pacjenta. Zwykle wynosi około 2 miesiące, ale całkowite wygojenie może trwać nawet do pół roku. 

Najpoważniejszym powikłaniem nieleczonej przepukliny jest jej uwięźnięcie oraz zadzierzgnięcie (czyli kiedy zawartość przepukliny jest już tak mocno uciśnięta, że dochodzi do niedrożności jelit, niedokrwienia ich ściany i następnie martwicy) 

Natomiast do powikłań pooperacyjnych zaliczamy: 

  • również niedokrwienie, niedrożność jelit i ich martwicę; 
  • pojawienie się krwiaka, surowiczaka; 
  • krwawienie;  
  • znaczne nasilenie obrzęku; 
  • infekcje z wyciekiem ropy z rany; 
  • uszkodzenie okolicznych tkanek; 
  • wytworzenie silnych zrostów; 
  • trudności w oddawaniu moczu; 
  • odrzut wstawionej siatki z tworzywa sztucznego; 
  • wznowę przepukliny; 
  • powikłania, które mogą pojawić się po każdej możliwej operacji, czyli: zatorowość płucną, zakrzepicę żył głębokich, zawał serca, udar mózgu, niewydolność krążeniowo-oddechową. 
 
 

 

Bibliografia: 

  1. Noszczyk W. Chirurgia. Repetytorium. 2019. PZWL Wydawnictwo Lekarskie. 

  1. Epigastric Hernia. https://www.healthline.com/health/epigastric-hernia (data dostępu: 21.02.2025) 

  1. Henriksen NA i wsp. Guidelines for treatment of umbilical and epigastric hernias from the European Hernia Society and Americas Hernia Society. 2020. BJS Society. 107: 171–190 

  1. Przepuklina. https://podyplomie.pl/chirurgia/25148,przepuklina (data dostępu: 21.02.2025) 

share-icon Podziel się artykułem ze znajomymi
Dr nauk med. Olga Sadowska
Dr nauk med. Olga Sadowska

Ukończyłam studia magisterskie na kierunku analityka medyczna. Następnie rozpoczęłam studia doktoranckie i uzyskałam tytuł doktora nauk medycznych. Jestem autorką i współautorką 11 publikacji i 19 doniesień zjazdowych z zakresu fizjologii, patofizjologii i farmakologii układu krążenia. Zajęłam pierwsze miejsca i zostałam nagrodzona za prezentacje ustne podczas konferencji dla młodych naukowców BIMC (Bialystok International Medical Congress for Young Scienctists), oraz zjazdu „Pharmacological Aspects of Microvascular Cell-Cell Signalling and Disease” w Oksfordzie. Byłam również kierownikiem i głównym wykonawcą projektu badawczego zrealizowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki pt.: „Kompleksowa ocena potencjalnie protekcyjnego działania kannabidiolu w doświadczalnym modelu tętniczego nadciśnienia płucnego”.

Na każdym etapie mojej długiej ścieżki edukacji interesowałam się...