Wodnisty katar: co oznacza i jak się go pozbyć? Skuteczne metody leczenia

Wodnisty katar to reakcja organizmu na różnego rodzaju niekorzystne czynniki zewnętrzne. Dochodzi wtedy do nadmiernej produkcji śluzu w jamach nosowych i zatokach, co wywołuje nieprzyjemne objawy. Sprawdź, co może wywołać wodnisty katar i jak się go pozbyć.

Co oznacza wodnisty katar? Przyczyny występowania 

Wodnisty katar, nazywany nieżytem nosa, to reakcja odpornościowa organizmu na różnego rodzaju czynniki drażniące. Mimo, że na ogół nie stanowi dużego zagrożenia dla zdrowia, warto go odpowiednio leczyć, aby uniknąć powikłań.

Skąd się bierze wodnisty katar i jakie mogą być jego przyczyny? Najczęstsi “winowajcy” to wirusy i alergeny. W przypadku infekcji, przyczyną zwykle bywają wirusy grypy i przeziębienia. Niekiedy zdarza się też, że wodnisty katar i kichanie wiążą się z zakażeniem COVID.

Wodnisty katar wywołany alergią wynika natomiast z ekspozycji na czynnik uczulający, np. pyłki roślin, zarodniki grzybów, roztocza kurzu czy sierść zwierząt.

Oprócz tego, nieżyt nosa może wywołać szereg innych czynników.

Pacjenci często zgłaszają dolegliwości w następujących sytuacjach: 

• po przebudzeniu – oprócz alergii np. na kurz, przyczyną może być zbyt suche powietrze w sypialni,
• po basenie – może wynikać z podrażnienia błon śluzowych nosa chlorem stosowanym w wodzie,
• od klimatyzacji – jeśli klimatyzacja nie jest czyszczona, gromadzą się w niej chorobotwórcze bakterie, grzyby i roztocza, które łatwo rozprzestrzeniają się wraz z podmuchem powietrza,
•  przy zmianie temperatury – po wyjściu z ciepłego pomieszczenia na zimno, błona śluzowa nosa produkuje więcej wydzieliny, aby ogrzać i nawilżyć wdychane powietrze, 
• po jedzeniu – spożycie ostrych przypraw z zawartością kapsaicyny, powoduje podrażnienie błon śluzowych, co zwiększa produkcję wydzieliny,
• po szczepieniu, np. na grypę – u niektórych osób katar pojawia się jako reakcja odpornościowa organizmu na wirus zawarty w szczepionce. Nie rozwija się wtedy infekcja wirusowa, ale występują łagodne objawy, np. katar, mijający po 1-2 dniach, 

Wodnisty katar zdarza się także w ciąży. Może mieć związek z obniżoną odpornością i stresem, co zwiększa ryzyko infekcji i alergii.

Inną przyczyną, zwłaszcza przewlekłego wodnistego kataru, mogą być zmiany hormonalne. Na skutek działania estrogenów i progesteronu, wzrasta przepływ krwi przez śluzówkę nosa powodując jej obrzęk. W efekcie u kobiety pojawia się katar ciążowy, który mija czasem dopiero po porodzie.

Czy wodnisty katar jest zaraźliwy? Można się nim zarazić tylko jeśli jego przyczyną jest infekcja.

Objawy towarzyszące wodnistemu katarowi 

Objawy nieżytu nosa to głównie rzadka, przejrzysta wydzielina z nozdrzy.

Niekiedy zdarza się wodnisty katar z jednej dziurki. Najczęściej występuje u osób z krzywą przegrodą nosową lub polipem w nosie i zatokach przynosowych.

Chorzy skarżą się również na wodnisty katar i kichanie, łzawienie oczu, ból głowy, kaszel czy gorączkę. Ostatni z wymienionych objawów wskazuje zwykle na nieżyt nosa wywołany infekcją. Jeśli wydzielina z nosa jest rzadka, ale zabarwiona na żółto, może oznaczać to wodnisty katar zatokowy z domieszką ropy.

W przypadku wodnistego kataru alergicznego nie dochodzi do podwyższenia temperatury ciała. Często spotykany jest natomiast obrzęk oczu, ich łzawienie i zaczerwienienie, a także “drapanie” w gardle.

Ile utrzymuje się wodnisty katar? Zależy to od jego przyczyny. Katar infekcyjny trwa ok. 7 dni, z kolei alergiczny może dawać objawy tak długo, jak długo trwa ekspozycja na czynnik uczulający.

Sprawdź, o czym jeszcze może świadczyć kolor kataru.

Jak leczyć wodnisty katar? 

Leki na cieknący katar muszą być zawsze dostosowane do jego przyczyny. Warto pamiętać, że to co pomoże u dorosłego, nie musi być odpowiednie dla dziecka. Zawsze warto zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty, który pomoże dobrać dawkę i formę lekarstwa do wieku. Diagnostyka i leczenie najczęściej zaczyna się u lekarza POZ, pediatry lub internisty, a w razie potrzeby pacjent zostanie skierowany do innych specjalistów, np. alergologa.

Sprawdź: leki na katar i zatoki.

Jak więc pozbyć się wodnistego kataru? Aby złagodzić objawy, np. uczucie zatkanego nosa, warto stosować tabletki, krople i spraye. Substancją czynną jest zwykle ksylometazolina o działaniu udrażniającym i zmniejszającym ilość wydzieliny.

W przypadku infekcji bakteryjnej, niekiedy konieczne jest stosowanie antybiotyków.

W katarze alergicznym wskazane są leki przeciwhistaminowe i sterydowe. Warto rozważyć też odczulanie, podczas którego pacjentowi podaje się alergen aż do momentu uzyskania tolerancji.

Zobacz: leki na katar alergiczny.

Domowe sposoby na wodnisty katar 

Co na wodnisty katar sprawdzi się oprócz leków? Warto wypróbować również kuracje naturalne.

Pomocne domowe metody na wodnisty katar to m.in.: aplikacje do nosa soli morskiej w sprayu, inhalacje z ziół i olejków eterycznych oraz stosowanie nawilżaczy powietrza z ich dodatkiem.

Jak zatrzymać wodnisty katar inhalacją? Do ich przygotowania wystarczy inhalator lub miska, gorąca woda i olejki lub zioła, które należy wdychać okrywając głowę ręcznikiem. Dobrym wyborem będzie wykorzystanie m.in. właściwości olejku tymiankowego i eukaliptusowego oraz ziół, np. antyseptycznego działania szałwii lekarskiej.

Domowy sposób na wodnisty katar to również płukanie zatok roztworem z soli fizjologicznej. Zestawy do płukania z instrukcją użycia można kupić w każdej aptece.

Wodnisty katar: zapobieganie

Choć wodnisty katar często pojawia się nagle i bywa trudny do przewidzenia, w wielu przypadkach można ograniczyć ryzyko jego wystąpienia. Profilaktyka opiera się głównie na unikaniu czynników drażniących błonę śluzową nosa oraz wzmacnianiu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu.

• Podstawą zapobiegania pozostaje dbanie o odpowiednie nawilżenie powietrza w pomieszczeniach, zwłaszcza w sezonie grzewczym. Zbyt suche powietrze sprzyja przesuszeniu śluzówki nosa, co ułatwia jej podrażnienie i nadmierną produkcję wydzieliny. 
• Istotne znaczenie ma również regularne wietrzenie pomieszczeń oraz utrzymywanie ich w czystości, co zmniejsza stężenie kurzu i alergenów.
• U osób ze skłonnością do alergii najważniejsze pozostaje unikanie kontaktu z alergenami, np. pyłkami roślin czy roztoczami kurzu domowego. Pomocne może być częste pranie pościeli, stosowanie pokrowców antyalergicznych oraz mycie nosa solą fizjologiczną po powrocie do domu w okresach pylenia. Warto również pamiętać o regularnym czyszczeniu klimatyzacji, która przy zaniedbaniach może stać się źródłem drobnoustrojów i alergenów.
• Profilaktyka obejmuje także wspieranie odporności poprzez zbilansowaną dietę, odpowiednią ilość snu i unikanie długotrwałego stresu. Dzięki temu organizm lepiej radzi sobie z czynnikami infekcyjnymi, które często odpowiadają za rozwój wodnistego kataru. Warto też pamiętać o corocznych szczepieniach na grypę.

Wodnisty katar: często zadawane pytania

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na dwa pytania, które wiążą się z problemem wodnistego kataru.

Co oznacza katar jak woda?

Katar o wodnistej konsystencji najczęściej świadczy o podrażnieniu błony śluzowej nosa lub reakcji alergicznej. Tego typu wydzielina bywa również pierwszym objawem infekcji wirusowej, pojawiającym się na samym początku przeziębienia. W przypadku braku innych objawów, takich jak gorączka czy ból zatok, wodnisty katar często wiąże się z alergią, zmianą temperatury lub kontaktem z czynnikiem drażniącym, np. suchym powietrzem.

Co zrobić, gdy z nosa leci woda?

Gdy pojawia się wodnisty katar („z nosa leci woda”), warto w pierwszej kolejności zadbać o nawilżenie śluzówki. Pomocne może być stosowanie preparatów z solą fizjologiczną lub wodą morską, które oczyszczają jamę nosową i zmniejszają podrażnienie. Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej lub towarzyszą im inne objawy, takie jak kichanie, świąd nosa czy łzawienie oczu, wskazane pozostaje rozważenie leczenia farmakologicznego, dostosowanego do przyczyny kataru.

Czy wodnisty katar sam przejdzie?

W wielu przypadkach wodnisty katar ustępuje samoistnie, zwłaszcza jeśli wynika z krótkotrwałego podrażnienia śluzówki nosa, zmiany temperatury lub łagodnej infekcji wirusowej. Jeśli jednak objawy utrzymują się dłużej, nasilają się lub często nawracają, warto poszukać przyczyny i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Kiedy należy udać się do lekarza z wodnistym katarem?

W przypadku nawracających lub przewlekłych dolegliwości warto poszukać przyczyny u specjalisty, aby uniknąć powikłań i poprawić jakość życia – zwłaszcza jeśli metody naturalne i domowe nie przyniosły poprawy w ciągu 10-14 dni. Należy też udać się do lekarza przy podejrzeniu infekcji lub alergii.

Wodnisty katar: podsumowanie

Wodnisty katar to częsta dolegliwość, która może mieć wiele przyczyn – od prozaicznych (jak ekspozycja na czynniki drażniące), aż po poważniejsze i wymagające stosowania leków na receptę (np. alergie). Ustalenie źródła problemu jest niezwykle istotne, ponieważ od tego zależy skuteczność leczenia. Choć zwykle wodnisty katar nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, może naprawdę uprzykrzyć życie. Odpowiednio dobrane leki, wsparte domowymi metodami oraz działaniami profilaktycznymi, pozwalają skutecznie złagodzić objawy i skrócić czas trwania dolegliwości.

Bibliografia:

1. A. Nowicka-Zuchowska, A. Zuchowski, Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci, Lek w Polsce, VOL 29 NR 11/12’19 (342/343).
2. Dr n. med. G. Durska, Jak odróżnić katar i przeziębienie od alergii, Medycyna Praktyczna 2012, https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/61758,jak-odroznic-katar-i-przeziebienie-od-alergii [dostęp z dnia 22.09.2014].
3. Dr n. med. P. Sawiec, E. Stanek Misiąg, Katar nasz powszechny, Medycyna Praktyczna 2018, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/wywiady/197503,katar-nasz-powszechny [dostęp z dnia 22.09.2024].
4. L. Ziuzia, P. Dobrzyński, Nieżyt nosa u dzieci, Polski Przegląd Otolaryngologiczny 2019, 8(2): 72-84, http://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.ceon.element-38a50ff8-344d-3a62-b3ae-c3d75630419e [dostęp z dnia 22.09.2024].

R. Rutkowski, B. Kosztyła-Hojna, J. Rutkowska, Alergiczny nieżyt nosa – problem epidemiologiczny, ekonomiczny i społeczny XXI wieku, Via Medica 2008, 76: 348–352, https://www.mdpi.com/2543-6031/76/5/348 [dostęp z dnia 22.09.2024].