Dermatoskopia: co to za badanie? Wskazania, przebieg i interpretacja wyników

Dermatoskopia to podstawowa metoda diagnozowania zmian skóry. To nieinwazyjne badanie pozwala wykryć złośliwe nowotwory skóry w bardzo wczesnym stadium. Dzięki temu pacjent ma szansę na całkowite wyleczenie. Badanie dermatoskopowe pomocne jest jednak także w diagnozowaniu świerzbowca i badaniu trzonu włosa. W tym artykule przeczytasz, co to jest dermatoskopia i na czym polega.

Dermatoskopia: co to za badanie?

Przeciętny człowiek ma na skórze ok. 20 znamion, zwanych potocznie pieprzykami. Wiele z nich może być źródłem rozwoju czerniaka złośliwego, który odpowiada aż za 75% zgonów spowodowanych nowotworami skóry. Podstawowa metodą w profilaktyce i diagnostyce czerniaka jest dermatoskopia, która pozwala wykryć niebezpieczne zmiany.

Zobacz też: produkty z filtrem przeciwsłonecznym.

Co można zobaczyć za pomocą dermatoskopu?

Na badaniu lekarz może zobaczyć cechy znamion, które pozwalają odróżnić m.in.:

• zmiany łagodne od złośliwych;
• zmiany barwnikowe od niebarwnikowych;
• czerniaka od łagodnej zmiany barwnikowej oraz zmian naczyniowych, np. naczyniaka włośniczkowego lub ziarniniaka naczyniowego [1,2].

Dermatoskopia coraz częściej służy też do diagnostyki chorób zapalnych skóry, np. łuszczycy czy liszaja płaskiego. W literaturze medycznej to badanie jest nazywane inflammoskopią. Analiza obrazu inflammoskopowego ma największą wartość w diagnostyce różnicowej i służy lekarzowi do upewnienia się, że pacjent nie cierpi na inną chorobę o podobnym wyglądzie, np. fotodermatozę [5,6].

Sprawdź też, czym jest naczyniak u noworodka.

Czy dermatoskopia wykryje grzybicę?

Badanie dermatoskopowe może być użyteczne przy diagnostyce grzybicy, ponieważ pozwala uwidocznić subtelne mikrostruktury niewidoczne gołym okiem, które silnie wskazują na zakażenie grzybicze, np. charakterystyczne białawe łuski, specyficzne kropelkowate naczynia krwionośne czy zmiany struktury włosa wywołane przez grzyby [7,8]. Jednak ostatecznym potwierdzeniem grzybicy zawsze jest badanie mykologiczne [9].

Badanie dermatoskopowe: wskazania

Każdy powinien regularnie przyglądać się swoim pieprzykom i sprawdzać, czy nie zmienia się ich kształt, struktura, kolor. Kontrolne badanie powinniśmy wykonywać raz w roku, najlepiej jesienią lub zimą. O kontroli nie powinny zapominać zwłaszcza osoby z grupy ryzyka, czyli:

• o jasnej karnacji, które doświadczyły oparzenia słonecznego;
• osoby posiadające dużo znamion lub u których znamię przekracza 5 mm;
• osoby, które wcześniej chorowały na czerniaka skóry lub których krewni chorowali;
• każdy, którego znamię zaczęło zmieniać swój wygląd.

Szczególnym wskazaniem do dermatoskopii są:

niepokojące zmiany w obrębie istniejącego znamienia (gdy zmiana się powiększa, pogrubia, zaczerwienia lub gdy barwa staje się bardziej intensywna);

• konieczność monitorowania zdiagnozowanych nowotworów skóry;
• obciążenie rodzinne (gdy krewni chorowali na raka skóry);
• osoby z nieokreślonymi zmianami skórnymi wymagającymi diagnostyki;
• dziwne zmiany długo się utrzymujące na skórze (guzki, strupki, nadżerki, plamki, przebarwienia, zmiany na paznokciach).

Dermatoskopia jest pomocna nie tylko przy diagnostyce raka skóry, ale również przy identyfikacji świerzbowca, badaniu trzonu włosa, łożyska naczyniowego obrąbka naskórkowego paznokcia w kolagenozach.

Część pieprzyków powinno się profilaktycznie usunąć, zwłaszcza jeśli:

• zmiany są nietypowe;
• znajdują się w miejscach trudnych do stałej obserwacji (skóra owłosiona głowy, okolice narządów płciowych);
• znajdują się w miejscach często drażnionych (stopy, dłonie, srom, okolica podsutkowa, szyja, miejsce zakończenia stanika);
• znamiona są wrodzone i bardzo duże.

Trzeba pamiętać, że wczesne rozpoznanie czerniaka lub innego nowotworu skóry daje pacjentowi szansę całkowitego wyleczenia.

Sprawdź też, jak chronić skórę przed słońcem.

Dermatoskopia: jak wygląda badanie?

Na czym polega badanie dermatoskopowe? Dermatoskopia jest bezbolesnym i nieinwazyjnym sposobem badania skóry i błon śluzowych, które nie wymaga od pacjenta żadnego wcześniejszego przygotowania. W badaniu wykorzystuje się dermatoskop, który jest rodzajem lupy ze źródłem światła wnikającego w głębsze warstwy skóry, która pozwala powiększyć obraz 10 – 20 razy. Szacuje się, że czułość badania skóry za pomocą samego oka wynosi 60%, tymczasem z pomocą dermatoskopu aż 95%.

Co dermatolog widzi pod dermatoskopem? Powiększenie uwidacznia m.in. charakter brzegów, asymetrię, jednolitość kolorów oraz ukształtowanie powierzchni. Na tej podstawie lekarz oblicza tzw. wskaźnik dermatoskopowy (TDS) [1-3].

Ile trwa dermatoskopia?

Długość badania zależy od tego, ile pacjent ma podejrzanych zmian, przyjmuje się, że na dokładne zbadanie jeden zmiany potrzeba 10 minut. Przeciętnie badanie trwa od 40 do 60 minut.

Jak interpretować wyniki dermatoskopii?

Wynik dermatoskopii przedstawia się w oparciu o skalę TDS, czyli Całościowy Wskaźnik Dermatoskopowy (ang. Total Dermatoscopic Score). Obejmuje to ocenę kilku elementów, z których każdemy jest przypisana inna ważność [3].

Wyliczone na tej podstawie wyniki TDS interpretuje się następująco:

• powyżej 5,45 – zmiana bardzo podejrzana, zalecana do usunięcia chirurgicznego z badaniem histopatologicznym;
• 4,75 – 5,45 – zmiana podejrzana, ale nie wymaga natychmiastowej interwencji (zalecana kontrola);
• poniżej 4,75 – łagodna zmiana melanocytowa [3].

Dermatoskopia: skuteczność

Czy badanie dermatoskopowe jest skuteczne? Tak, dermatoskopia diagnostyczna to metoda bardzo ceniona przez specjalistów. Przede wszystkim pozwala uniknąć wielu niepotrzebnych biopsji oraz związanych z nimi powikłań – większość zmian badanych pod dermatoskopem ma charakter łagodny.

W porównaniu z samym badaniem klinicznym (obejrzeniem znamion) zwiększa też prawdopodobieństwo wykrycia różnych rodzajów raka skóry. Dzięki dermatoskopii doświadczeni dermatolodzy (z ponad 2-letnią praktyką) 6 razy częściej wykrywali czerniaka, a 2,5 razy częściej inne nowotwory skóry (szczególnie raka podstawnokomórkowego i płaskonabłonkowego) [4].

Dowiedz się, jak rozpoznać pierwsze objawy choroby nowotworowej.

Dermatoskopia czy wideodermatoskopia: co wybrać?

Czym różni się dermatoskopia od wideodermatoskopii? Dermatoskopia cyfrowa, zwana też wideodermatoskopią, jest nowocześniejszą i coraz częściej oferowaną pacjentom formą diagnozowania znamion skóry. Zasadnicza różnica polega na tym, że obraz zmian skórnych widoczny na ekranie komputera można znacznie powiększyć (nawet 70-krotnie) i dokładniej przyjrzeć się zmianie. Lekarz może lepiej ocenić jej rozmiar, rozkład barwnika, kolor, symetrię. Wideodermatoskopia pozwala także na archiwizowanie zdjęć i porównywanie, jak bardzo podejrzana zmiana zmieniła swoja strukturę.

Dermatoskop cyfrowy składa się z głowicy zakończonej kamerą, którą lekarz przykłada do skóry oraz komputera z monitorem. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut.

Komputerowa analiza znamion jest szczególnie zalecana w przypadkach:

• zespołów zmian dysplastycznych,
• przy dużej ilości zmian barwnikowych skóry,
• u pacjentów z przeszłością onkologiczną,
• u pacjentów poddawanych immunosupresji.

Do najnowszych metod diagnozowania znamion należy laserowa skanująca mikroskopia konfokalna, która umożliwia zbadanie skóry na poziomie komórkowym z dokładnością porównywalną do dokładności badania histopatologicznego. Na badane znamię kierowana jest wiązka światła laserowego, która odbija się i trafia do detektora zmieniając strumień fotonów w impulsy elektryczne. Widać je na monitorze jako czarno-biały obrazów. Metoda ta jest niezwykle pomocna przy diagnozowaniu znamion dysplastycznych, czerniaków i ich nietypowych odmian, takich jak czerniak bezbarwnikowy [10].

Dermatoskopia: cena

Ile kosztuje badanie dermatoskopowe znamion? W ramach wizyty u dermatologa na NFZ badanie dermatoskopowe jest bezpłatne, wymaga jednak skierowania od lekarza POZ [11]. Koszt badania w gabinetach prywatnych zależy od bardzo wielu czynników, m.in. wybranego specjalisty czy lokalizacji. Ceny zaczynają się od ok. 200 zł (wizyta z klasyczną dermatoskopią) do kilkuset zł.

Dermatoskopia: podsumowanie

Dermatoskopia to nieinwazyjne badanie skóry i jej przydatków oraz błon śluzowych, które pozwala dokładnie ocenić różne zmiany, np. pieprzyki, znamiona. Zastosowanie tej metody, w połączeniu z badaniem klinicznym, znacznie zwiększa dokładność diagnostyki. Dzięki temu lekarze z jednej strony skuteczniej wykrywają nowotwory (m.in. czerniaka), a z drugiej – zmiany niegroźne, oszczędzając pacjentom stresu związanego z biopsją.

Źródła: